مدیریت و برنامه ریزی در نظام های آموزشی

مدیریت و برنامه ریزی در نظام های آموزشی

ارتباط میان رفتار شهروندی سازمانی و جو سازمانی در وزارت علوم، تحقیقات و فناوری

نوع مقاله : علمی - پژوهشی

نویسندگان
1 عضو هیات علمی دانشگاه پیام نور مرکز تهران
2 کارشناس ارشد مدیریت دولتی گرایش تشکیلات و روش‌ها
چکیده
رفتار شهروندی سازمانی به دنبال شناسایی، اداره و ارزیابی رفتارهای فرانقشی کارکنانی است که در سـازمان فعالیت می‌کنند و در اثر این گونه رفتارها اثربخشی سازمان ارتقاء می‌یابد. جو سازمانی بعنوان ادراکات فرد از سازمانی است که در آن کار می‌کند و احساسی که فرد نسبت به سازمانش دارد و مشخص کننده فضایی است که به سازمان حکمرانی می‌شود و عملکرد افراد را تحت تاثیر قرار می‌دهد. هدف از تحقیق حاضر بررسی رابطه رفتار شهروندی سازمانی(OCB) و جو سازمانی است. بر این اساس کلیه کارکنان و مدیران حوزه ستادی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری جامعه آماری این تحقیق را تشکیل داده­اند. از نظر هدف، تحقیق از نوع بنیادی است و یک تحقیق توصیفی همبستگی از نوع تحلیل ماتریس همبســتگی یا کواریانس است. برای جمع آوری داده‌ها از پایگاه‌های اطلاعاتی نظیر اینترنت، کتابخانه‌ها، مرکز ثبت اسناد علمی (irandoc) و هم به روش میدانی با استفاده از ابزار پرســـشنامه مبتنی بر 10 متغیر در مقیـــاس پنج نمره‌ای لیکرت استفاده شده است. روش نمونه­گیری تصادفی طبقه‌ای است و اطلاعـــات و داده‌های جمع­آوری شـــده با استفاده از نرم­افزارهای SPSS و لیزرل، از طریق معادلات ساختاری (اس.ای.ام) تحلیل شده اند. نتایج حاصل نشان داده است که رفتار شهروندی سازمانی با جو سازمانی ارتباط مثبت و معناداری دارد و مدل مورد استفاده می‌تواند رفتار شهروندی را در وزارت علوم، تحقیقات و فناوری اندازه‌گیری کند. مدل انتخاب شده برای جو سازمانی نیز می‌تواند جو سازمانی را در وزارت مورد نظر اندازه‌گیری کند.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Relationship between organizational citizenship behavior and organizational climate

نویسندگان English

Tahereh Feyzi 1
Zahra Emadi 2
1 Faculty member of Payame Noor University, Central Tehran
2 Master of Public Administration, Organization and Methods
چکیده English

The purpose of present research was to examine relationship between organizational citizenship behavior (OCB) and organizational climate. A stratified random sample of employees in the Ministry of Science, Research and Technology participated in this study. A five point Likert type scale was used for data collection. Data were analyzed using the Structural Equations Modeling (SEM). Results suggested that organizational citizenship behavior has a significant relationship with organizational climate. Further, the model can assess organizational climate in the population in question.

کلیدواژه‌ها English

organizational citizenship behavior
organizational climate
آدین، جعفر (1379).  تاثیر جو سازمانی مدارس راهنمایی بر تعهد سازمانی دبیران ناحیه 6 مشهد. پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه فردوسی مشهد.
توره، ناصر (۱۳۸۵).  شناخت عوامل رفتار شهروندی و بررسی ارتباط آن با عملکردسازمانی. پایان نامه کارشناسی ارشد دانشگاه تهران (پردیس قم).
جمشیدی، علی قلی (1375). بررسی رابطه بین جو سازمانی و اثربخشی رفتاری مدیران. پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه علامه طباطبایی.
حافظ نیا، محمدرضا (1385). مقدمه­ای بر روش تحقیق در علوم انسانی. تهران: انتشارات سمت، چاپ دوازدهم.
حسنی کاخکی، احمد و قلی پور، آرین (1386). رفتار شهروندی سازمانی گامی در جهت بهبود عملکرد سازمان در قبال مشتری. فصلنامه پژوهش بازرگانی، ش 45.
رفعتی آلاشتی، کبری (1387). بررسی رابطه تعهد سازمانی و رفتارشهروندی سازمانی در شرکت نفت و گاز پارس. پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه علامه طباطبایی.
ریمون کیوی و لوک وان، کامپنهود (2005). روش تحقیق در علوم اجتماعی. ترجمه عبدالحسین نیک گهر (1386)، تهران: انتشارات توتیا، چاپ دوم.
زارعی متین، حسن، جندقی، غلامرضا و توره، ناصر (1385). شناخت عوامل رفتار شهروندی سازمانی و بررسی ارتباط آن با عملکرد سازمانی. فرهنگ مدیریت، سال چهارم، شماره دوازدهم، 31.
شکرکن، حسین؛ نعامی، عبدالزهرا؛ نیسی، عبدالکاظم؛ و هنرمند، مهناز (1380). بررسی رابطه خشنودی شغلی با رفتار مدنی سازمانی و عملکرد شغلی در کارکنان برخی از کارخانه‌های اهواز. مجله علوم تربیتی و روان شناسی، دانشگاه شهید چمران اهواز، دوره سوم، سال هشتم، ش 3 و 4، ص: 1- 22.
طالب پور، مهدی (1380). تحلیل و تبیین نگرش‌های شغلی مدیران،کارمندان و اعضاء هیات علمی دانشکده‌های تربیت بدنی کشور و ارتباط آن‌ها با جو سازمانی. رساله دکتری، دانشگاه تهران.
مراتب، محسن (1372). بررسی و مقایسه جو سازمانی دانشگاه تهران و اصفهان. پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه تهران.
مزدرانی، کارمران (1378). بررسی رابطه بین جو سازمانی و تعارض معلمان مدارس راهنمایی شهرستان دماوند. پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه فردوسی مشهد.
منوریان، عباس (1377). جو سازمانی و تاثیر آن بر میزان موفقیت یا عدم موفقیت اصلاح اداری.
مقیمی، محمد (1384). رفتار شهروندی سازمانی از تئوری تا عمل. فرهنگ مدیریت، دانشگاه تهران (پردیس قم)، سال سوم، ش یازدهم، ص 19.
هومن، حیدرعلی (1384). مدل یابی معادلات ساختاری با کاربرد نرم افزار لیزرل. تهران: انتشارات سمت، چاپ اول.
 
Bateman, T. S., & Organ, D. W. (1983).Job satisfaction and the good soldier: The relationship between affect and employee citizenship. Academy of Management Journal, 26, pp. 578- 595.
Bolino, Mark., & Turnley, William. (2003). Going the extra mile: cultivating and managing employee citizenship behavior, Academy of Management Executive, Vol. 17, No. 3, pp. 60-71.
Borman., P. A. & Motwidlo (2001). Personality predictors of citizenship performance. International Journal of Selection and Assessment, Vol. 9. No. 1/2, pp. 52-63.
Brief, A. P., & Motowidlo, S. J. (1986). Priscilla organizational behaviors. Academy of Management Review, 11, pp. 710-725.
Cadona, P., Lawrence, B. S., & Bentler, P. M. (1999).  The influence of social and work exchange relationship on organizational citizenship Behavior. Spain, Madrid: University of Navarra.
Carmeli, A. (2005). Exploring determinants of job involvement: An empirical test among senior executives. International Journal of Manpower, Vol. 26, No. 5, pp. 457-72.
Chen, X. P., Hui, C. & Sego , D. J. (1998). The role of organizational citizenship behavior in turnover: Conceptualization and preliminary tests of key hypotheses. Journal of Applied Psychology, 83, pp. 922-931.
Denison, D. R. (1996). What is the difference between organizational culture and organizational climate. Academy of Management Review, Vol. 21, No. 3, pp. 619- 654.
Hodson, R. (2002). Management citizenship behavior and its consequences. Work and Occupations, Vol. 29, No. l, pp. 64-96.
Katzell. R. A, Thampson. D. E., & Guzzo. R. A. (1992). How job satisfaction and job performance are and aren't linked job satisfaction.New York: Lexington books, pp. 195- 217.
Kumar, R. (2005). Organizational citizenship performance in non organizations development of scale. Lim hostel.
Litwin, G. & Stringer. R. (1966). Motivation and organizational climate. Boston: HarvardUniversity Press.
Mackenzi, S. B., Podsakoff, P. M. & Fetter, R., (1993). The impact of organizational citizenship behavior on evaluations of sales performance. Journal of Marketing, 57, pp.70-80.
Michael D. (2001),Organizational Citizenship Behavior in schools and its Relationship to school Climate. Journal of School Leadership, Vol. 11, pp. 424-447.
Organ, D. W. (2005). OCB in context of organization theory. PXD, p. 46.
Padsakoff, D., Mackenzie, C., Paine R., & Bachrach, C. (2000).Organizational citizenship behaviors: A critical review or the theoretical and empirical literature and suggestions for future research. Journal of Management, Vol. 26, No. 3, pp. 513-563.
Prichard, R. D. & Karasick, B. W. (1973). The effect of organizational climate on managerial job performance and job satisfaction. Organizational Behavior and Human Performance, p. 126.
Smith, C. A., Organ, D. W., & Near, J. P. (1983). Organizational citizenship behavior: Its nature and antecedents. Journal of Applied Psychology, Vol. 68, pp. 655-663.
Turnipseed, D. & Murkison, G. (1996). Organization Citizenship behavior: an examination of the influence of the workplace. Leadership & Organization Development Journal, Vol. 17, No. 2, pp. 42- 47.