دانشگاه شهید بهشتی مدیریت و برنامه ریزی در نظام های آموزشی 2423-5261 19 1 2026 03 21 Identification and Explanation of Factors Influencing Critical Thinking in Chemical Engineering Graduates of the University of Tehran Using Interpretive Structural Modeling (ISM) and MICMAC Analysis تبیین عوامل تاثیرگذار بر تفکر نقادانه دانش‌آموختگان مهندسی شیمی دانشگاه تهران با استفاده از معادلات ساختاری تفسیری ISM و تحلیل MICMAC 105613 10.48308/mpes.2025.237116.1505 FA زهرا اکبری پردنجانی رشته آموزش مهندسی، دانشکده فنی مهندسی، دانشگاه تهران، ایران. 0000-0002-0005-1452 اکرم حسینیان دانشیار گروه آموزشی علوم پایه وآموزش مهندسی دانشکده علوم مهندسی، دانشکدگان فنی دانشگاه تهران،تهران، ایران. 0000-0003-4417-1613 کیوان صالحی دانشیار بخش تخصصی پژوهش و سنجش؛ دانشکده روان شناسی و علوم‌تربیتی؛ دانشگاه تهران، تهران، ایران. 0000-0001-8673-4248 محمد جوادی پور دانشیار ،دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه تهران،تهران،ایران 0000-0002-2605-5312 Journal Article 2024 10 10 <strong>Objectives</strong>: Critical thinking is considered one of the most important competencies required for engineering graduates, especially in engineering fields. This skill enables individuals to identify and analyze problems with a logical and analytical perspective, and ultimately provide effective solutions. In today's complex world, the ability to make informed decisions and solve problems effectively is of great importance for success in work environments. Critical thinking not only improves the quality of decision-making, but also enables individuals to think creatively and logically when faced with challenges and problems. This competency allows graduates to be influential in industrial, manufacturing, and management processes, and contributes to improving the overall performance of the organization. However, studies show that there is insufficient attention to the development of this skill in engineering education programs. This lack of attention can have negative consequences on the quality of education and the efficiency of graduates. In this research, the researchers have tried to identify the factors affecting critical thinking and explain the relationships between these factors using analytical methods.<br /> <br /><strong>Materials and Methods</strong>: This research was conducted with a focus on engineering graduates from the University of Tehran. To achieve this goal, the researchers used a combination of qualitative and quantitative methods. In the qualitative part, document study was used to identify factors, and in the quantitative part, correlation method based on two methods of interpretive structural modeling (ISM) and MICMAC analysis was used. The statistical population of this research includes graduates of different engineering fields and majors of the University of Tehran who are employed in various industries and organizations.<br /> <br /><strong>Discussion and Conclusion</strong>: According to the findings, seven key factors that affect critical thinking include: 1- Problem-solving skills: the ability to analyze and solve problems logically and effectively. 2- Organizational support: financial and moral support that organizations provide to their employees. 3- Practical experience: real and practical experiences gained during the career. 4- Teamwork: cooperation and interaction with others to solve complex problems. 5- Reward system: incentive systems that recognize good performance. 6- Organizational culture: shared values, beliefs, and behaviors in an organization that affect people's behavior. 7- Interdisciplinary interactions: communication and cooperation between different scientific and professional disciplines.<br />Factors such as problem-solving skills, organizational support, practical experience, teamwork, and reward system are known as communication variables because they have high driving power and dependence. Changes in these variables can have a significant impact on critical thinking, and in addition, system feedback can re-influence these variables. Also, organizational culture was identified as an independent variable and one of the most important factors affecting critical thinking. This variable has high penetration power and low dependence; therefore, by changing it, the entire system can be affected. In other words, changes in organizational culture can strengthen critical thinking in employees and interdisciplinary interactions have been identified as a dependent variable that has low driving power and strong dependencies. Organizational culture has been identified as a key factor. In other words, if the organizational culture encourages critical thinking, other factors will naturally improve.<br />These results can provide a platform to remove obstacles to improving the quality of critical thinking education in training courses and improve the job performance of engineering graduates in work environments. The results can be used as a guide to improve the quality of critical thinking education in university education programs. It can also help managers and organizations to identify and remove obstacles to improving the quality of critical thinking, which will ultimately lead to improving the job performance of engineering graduates. In general, this research emphasizes the importance of organizational culture and other effective factors in strengthening critical thinking in graduates and provides solutions for its improvement. <strong>هدف</strong>: تفکر نقادانه یکی از مهم‌ترین شایستگی‌های لازم برای دانش‌ آموختگان مهندسی، به ویژه مهندسی، به شمار می‌آید. این مهارت به افراد کمک می‌کند تا بتوانند مسائل را با دیدی منطقی و تحلیلی شناسایی و تحلیل کنند و در نهایت راه‌حل‌های مؤثری برای آنها ارائه دهند. در دنیای پیچیده امروز، توانایی تصمیم‌گیری آگاهانه و حل مسائل به‌طور مؤثر برای موفقیت در محیط‌های کاری از اهمیت بالایی برخوردار است. تفکر نقادانه نه‌تنها به بهبود کیفیت تصمیم‌گیری کمک می‌کند، بلکه باعث می‌شود که افراد در مواجهه با چالش‌ها و مشکلات بصورت خلاقانه و منطقی فکر کنند. این شایستگی به دانش‌آموختگان این امکان را می‌دهد که در فرآیندهای صنعتی، تولیدی و مدیریتی، تأثیرگذار باشند و به بهبود عملکرد کلی سازمان کمک کنند. با این حال، بررسی‌ها نشان می‌دهد که توجه کافی به پرورش این مهارت در برنامه‌های آموزشی مهندسی وجود ندارد. این کم‌توجهی می‌تواند عواقب منفی بر کیفیت آموزش و کارایی دانش‌آموختگان داشته باشد. در این پژوهش، محققان تلاش کرده‌اند تا عوامل مؤثر بر تفکر نقادانه را شناسایی کنند و با استفاده از روش‌های تحلیلی، ارتباطات میان این عوامل را تبیین نمایند.<br /><strong>مواد و روش‌ها:</strong> این پژوهش با تمرکز بر دانش‌آموختگان مهندسی  دانشگاه تهران انجام شده است محققان برای دستیابی به این هدف، از ترکیب روش‌های کیفی و کمّی بهره می‌برند به طوری که در بخش کیفی از مطالعه اسنادی برای شناسایی عوامل استفاده شد و نیز در بخش کمّی از روش همبستگی و مبتنی بر دو روش معادلات ساختاری تفسیری (ISM) و تحلیل  MICMAC استفاده شده است. جامعه آماری این تحقیق شامل دانش‌آموختگان رشته‌ها و گرایش‌های متفاوت مهندسی دانشگاه تهران است که‌ در صنایع مختلف و سازمان‌ها شاغل هستند می باشد.<br /><strong>بحث و نتیجه‌گیری</strong>: طبق یافته‌ها هفت عامل کلیدی که بر تفکر نقادانه تأثیر می‌گذارند شامل: 1- شایستگی‌‌های حل مسئله: توانایی در تحلیل و رفع مشکلات به‌صورت منطقی و مؤثر. 2- پشتیبانی سازمانی: حمایت‌های مالی و معنوی که سازمان‌ها از کارکنان خود به عمل می‌آورند. 3- تجربه عملی: تجربه‌های واقعی و عملی که در طول دوران کاری به دست می‌آید. 4- کارگروهی: همکاری و تعامل با دیگران برای حل مسائل پیچیده. 5- نظام پاداش‌دهی: نظام‌های تشویقی که عملکردهای خوب را مورد تقدیر قرار می‌دهند. 6- فرهنگ سازمانی: ارزش‌ها، باورها و رفتارهای مشترک در یک سازمان که بر رفتار افراد تأثیر می‌گذارد. 7- تعاملات میان‌رشته‌ای: ارتباط و همکاری میان رشته‌های مختلف علمی و حرفه‌ای می باشد.<br />عوامل مرتبط با شایستگی‌‌های حل مسئله، پشتیبانی سازمانی، تجربه عملی، کارگروهی، نظام پاداش‌دهی، به‌عنوان متغیرهای ارتباطی شناخته می‌شوند، زیرا قدرت هدایت و وابستگی بالایی دارند. تغییر در این متغیرها می‌تواند تأثیر عمده‌ای بر تفکر نقادانه داشته باشد و علاوه بر این بازخورد سیستم می‌تواند این متغیرها را مجدداً تحت تأثیر قرار دهد. همچنین فرهنگ سازمانی به ‌عنوان متغیر مستقل و یکی از مهم‌ترین عوامل تأثیرگذار بر تفکر نقادانه شناسایی شد. این متغیر دارای قدرت نفوذ بالا و وابستگی کم است؛ بنابراین با تغییر آن، می‌توان بر کل سیستم تأثیر گذاشت. به عبارت دیگر، تغییرات در فرهنگ سازمانی می‌تواند باعث تقویت تفکر نقادانه در کارکنان شود. و تعاملات میان رشته ای به عنوان متغییر وابسته شناخته شده است که دارای قدرت هدایت کم، و وابستگی شدید هستند. فرهنگ سازمانی به‌عنوان عامل کلیدی شناسایی شده است. این نتایج می‌تواند بستری را برای برطرف‌سازی موانع بهبود کیفیت آموزش تفکر نقادانه در دوره‌های آموزشی و ارتقای عملکرد شغلی دانش‌آموختگان مهندسی در محیط‌های شغلی فراهم نماید. نتایج می‌تواند به‌عنوان یک راهنما برای ارتقای کیفیت آموزش تفکر نقادانه در برنامه‌های آموزشی دانشگاهی مورد استفاده قرار گیرد. همچنین می‌تواند به مدیران و سازمان‌ها کمک کند تا موانع موجود در راستای بهبود کیفیت تفکر نقادانه را شناسایی و برطرف کنند، که در نهایت منجر به ارتقای عملکرد شغلی دانش‌آموختگان مهندسی خواهد شد. به‌طور کلی، این پژوهش به اهمیت فرهنگ سازمانی و سایر عوامل مؤثر در تقویت تفکر نقادانه در دانش‌آموختگان تأکید می‌کند و راهکارهایی برای بهبود آن ارائه می‌دهد.

دانشگاه شهید بهشتی مدیریت و برنامه ریزی در نظام های آموزشی 2423-5261 19 1 2026 03 21 Representation the experiences of school principals as emansipatory leaders; An essay beyond the ethical technology of the school بازنمایی تجارب مدیران مدارس به مثابه رهبران رهایی بخش؛ جستاری به فراسوی فناوری اخلاقی مدرسه 105925 10.48308/mpes.2025.237042.1506 FA معصومه پارسا علوم تربیتی، دانشکده علوم انسانی و اجتماعی 0009-0006-0374-3303 ناصر شیربگی گروه علوم تربیتی، دانشکدۀ علوم انسانی و اجتماعی، دانشگاه کردستان، سنندج، ایران 0000-0001-8770-4227 Journal Article 2024 10 12 Objective: The present study aimed to describe emancipatory leadership in school management from the perspective and perception of school principals. The process of this description will express the emancipatory role of school principals in the moral community of the school and, consequently, human society; therefore, the realization of the aforementioned goal was explored and researched from the perspective of school principals in three parts: why, how, and ultimately what is school management in the emancipatory leadership style. Because with why, the pathology of the problems present in school leadership will be explored and researched in the discussion of how to lead in question, which will ultimately be described by linking these two angles from the perspective of school principals to describe the truth of emancipatory leadership in school leadership.<br />Materials and Methods: Therefore, the method and method of data analysis were pursued through semi-structured interviews with regard to the descriptive phenomenological research approach and using the Atreid-Sterling content analysis method. The importance of this issue is to research it using an appropriate and comprehensive research method such as phenomenology to ascertain the true truth of the emancipation of school leadership by its management. The steps of such a thematic analysis were carried out in three main stages: the first stage of analysis (text analysis); the second stage of analysis (text exploration); The third stage (integration and exploration) was carried out and the participants were school principals in different areas of Mashhad, 27 people, and they were selected purposefully so that the research findings would have the necessary credibility to achieve the present goal. To validate the findings, four evaluation criteria of believability, reliability, transferability, and verifiability were used (Lincoln and Guba (1983) quoted by Mohammad Pour (2011). If the researcher referred to the scientific authority (supervisor and advisor) to achieve the research goal and evaluate the accuracy and precision in the work stages and made the necessary suggestions and amendments, the interview text and extracted codes were also presented to the participants and they expressed their opinion on its accuracy and correctness (credibility). Special attention was paid to the time limit from the beginning of data collection (interview) to data analysis, and the aforementioned process was avoided as much as possible. Therefore, attention was paid to the expiration of comments in the present study so that outdated data would not be analyzed (reliability). In addition to evaluating and receiving feedback from Scientific references such as supervisors and consultants were shown to professors and other specialists in the field of educational management in this regard, and the analyses were evaluated for the umpteenth time (verifiability). The applicability of the research findings can also be considered in light of the description of the research situation (transferability).<br />Discussion and Conclusion: The research findings were indexed in 77 primary codes, 45 basic themes, 15 organizing themes, and finally 5 comprehensive themes, which contain thoughtful results for researchers and experts in the field of educational management; School administrators are always in a role conflict between organizational and social expectations, with the description that in an effort to solve the engineering challenge, or in other words, ethical technology in the school organization, they have tended to the emancipatory leadership style, in such a way that human happiness and well-being in society will be determined by social levers such as schools. In this regard, emancipatory administrators lead schools in three dimensions with the above focus and finally describe this style; first, the why dimension with the comprehensive theme of ethical engineering; Second, the how dimension was shown with the overarching themes of collective leadership and women's transcendent leadership, and finally the what dimension with overarching themes such as moral compass and human communication. In addition, these dimensions are also indicative of the growth and dynamism of the field of educational administration in Iran, representing the experiences of emancipatory managers in schools. Because in the first step, the existence and importance of such experiences in the field of educational administration studies indicates the evolution of educational management and leadership styles from the past to the present, and in its place, in addition to describing the role and importance of emancipatory school leadership, it also addressed the harms of dogmatic management in some schools, and in another angle, it will also lead to the accumulation of theoretical knowledge in the field of Iranian educational administration studies. هدف: پژوهش حاضر با هدف توصیف رهبری رهایی بخش در مدیریت مدرسه از نگاه و برداشت مدیران مدارس مورد توجه قرار گرفت. فرایند این توصیف بیانگر نقش رهایی بخشی مدیران مدارس در جامعه اخلاقی مدرسه و به‌تبع اجتماع انسانی خواهد بود؛ ازاین‌رو تحقق هدف یاد شده در سه بخش چرایی، چگونگی و در نهایت چیستی مدیریت مدرسه در سبک رهبری رهایی‌بخش مورد کاوش و تحقیق از دیدگاه مدیران مدارس قرار گرفت. زیرا با چرایی به آسیب‌شناسی مسائل حاضر در رهبری مدارس به کشف و تحقیق راه‌حل‌های آن در بحث چگونگی رهبری موردنظر قلم خواهد زد که در نهایت با پیوند این دو زاویه از دید مدیریت مدرسه به توصیف حقیقت رهبری رهایی‌بخش در رهبری مدرسه پرداخته شد. <br />مواد و روش‌ها: ازاین‌رو روش و شیوه تحلیل اطلاعات از طریق انجام مصاحبه‌های نیمه‌ساختارمند باتوجه‌به رویکرد پژوهشی پدیدارشناسی توصیفی و با بهره‌گیری از روش تحلیل مضمون آترید – استرلینگ پیگیری شد. اهمیت این موضوع از تحقیق به روش تحقیق مناسب و جامع همچون پدیدارشناسی جهت احصا حقیقت واقعی رهایی بخشی رهبری مدرسه توسط مدیریت آن است.گام‌های چنین تحلیل مضمونی در سه مرحله اصلی مورد اقدام قرار گرفت؛ مرحله نخست تحلیل (تجزیه متن)؛ مرحلۀ دوّم تحلیل (کاوش در متن)؛ مرحلۀ سوّم (ادغام و اکتشاف) انجام شد و مشارکت‌کنندگان، مدیران مدارس در نواحی مختلف شهر مشهد به تعداد 27 نفر بودند و به‌صورت هدفمند انتخاب شدند تا یافته‌های تحقیق از اعتبار لازم جهت تحقق هدف حاضر برخوردار باشد و جهت اعتباریابی یافته‌ها از چهار معیار ارزیابی باورپذیری ، اطمینان پذیری ، انتقال پذیری و تایید پذیری استفاده شد (لینکن و گوبا (1983) به نقل از محمد پور (1390). چنان چه پژوهشگر جهت تحقق هدف پژوهش و ارزیابی میزان صحت و دقت در مراحل کار به مرجعیت علمی (استاد راهنما و مشاور) مراجعه نمود و پیشنهادات و اصلاحیه‌ها لازم را انجام داد همچنین متن مصاحبه و کدهای استخراج شده به مشارکت کنندگان ارائه شد و آنان در مورد صحت و درستی آن اعلام نظر نمودند (باور پذیری). توجه به محدودیت فواصل زمانی از ابتدا جمع آوری داده ها(انجام مصاحبه) تا تحلیل داده ها دقت ویژه شد و تا حد امکان از طولانی شدن فرایند یادشده خودداری شد از این جهت به انقضای نظرات در تحقیق حاضر توجه گردید تا داده های منسوخ تحلیل نشود (اطمینان پذیری). افزون بر ارزیابی و دریافت بازخورد از مراجع علمی همچون استادان راهنما و مشاور به استادان و متخصصان دیگر در رشته مدیریت آموزشی در این خصوص نشان داده شد و تحلیل ها برای چندمین بار مورد ارزیابی قرار گرفت (تایید پذیری) قابلیت کاربرد یافته های تحقیق نیزبا توجه به توصیف موقعیت پژوهش انجام شده می تواند مورد توجه باشد (انتقال پذیری). <br />بحث و نتیجه‌گیری: یافته‌های پژوهش در 77 کد اوّلیه، 45مضمون پایه، 15 مضمون سازمان‌دهنده و درنهایت 5 مضمون فراگیر نمایه شد که دربردارنده نتایج قابل تاملی برای پژوهشگران و صاحب‌نظران رشته مدیریت آموزشی است؛ مدیران مدارس همیشه در تضاد نقش بین انتظارات سازمانی و اجتماعی قرار دارند با این توصیف که در تلاش برای حل چالش مهندسی یا به عبارتی فناوری اخلاقی در سازمان مدرسه به سبک رهبری رهایی بخش متمایل شده‌اند به این صورت که سعادت و رفاه انسان در جامعه با اهرم اجتماعی مانند مدرسه قلم و رقم زده خواهد شد در این خصوص مدیران رهایی بخش در سه بُعد به رهبری مدرسه با محوریت فوق و در نهایت توصیف این سبک می‌پردازند؛ ابتدا بُعد چرایی با مضمون فراگیر مهندسی اخلاقی؛ دوم، بُعد چگونگی با مضامین فراگیر رهبری جمعی و رهبری متعالی زنان و در نهایت بُعد چیستی با مضامین فراگیری مانند قطب نما اخلاقی و ابلاغ انسانی نشان داده شد. ضمن آن که این ابعاد به به بازنمایی تجارب مدیران رهایی بخش در مدرسه پرداخت پیام آور رشد و پویایی رشته مدیریت آموزشی در ایران نیز است. زیرا در گام نخست، وجود و اهمیت چنین تجاربی در حوزه مطالعاتی مدیریت آموزشی بیانگر تکامل سبک‌های مدیریت و رهبری آموزشی از گذشته تا اکنون است و در جایگاه خود افزون بر توصیف نقش و اهمیت رهبری رهایی بخش مدرسه به آسیب‌های مدیریت جزم گرایی برخی مدارس نیز پرداخت و در زاویه دیگر نیز موجب انباشت دانش نظری در حوزه مطالعات مدیریت آموزشی ایران خواهد شد.

دانشگاه شهید بهشتی مدیریت و برنامه ریزی در نظام های آموزشی 2423-5261 19 1 2026 03 21 The Relationship Between In-Service Training and Primary School Teachers' Self-Efficacy: Examining the Mediating Role of Readiness for Change: A Case Study of Primary School Teachers in Khorramabad بررسی رابطه آموزش‌های ضمن خدمت و خودکارآمدی معلمان ابتدایی: نقش میانجی‌گری آمادگی برای تغییر: مطالعه‌ی موردی معلمان دوره‌ی ابتدایی شهر خرم‌آباد 105926 10.48308/mpes.2025.238393.1543 FA ایرج نیک پی دانشیار، گروه علوم تربیتی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه لرستان، خرم‌آباد، ایران 0000-0002-5549-8876 رضوان شیری دانشجوی دکترا مدیریت آموزشی، گروه علوم تربیتی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه لرستان، خرم‌آباد، ایران. 0000-0001-5638-5171 سعید فرح بخش دانشیار، گروه علوم تربیتی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه لرستان، خرم‌آباد، ایران 0000-0002-7481-6489 Journal Article 2025 01 16 Abstract<br />Objective: The public education system was established during the industrial era and was primarily based on the knowledge, values, and norms of that time. However, today, both society and the world we live in have changed dramatically and are evolving at an exponential rate. Rapid technological advancements and extensive changes in the social, cultural, and economic environment have presented significant challenges to educational systems. One of the most crucial challenges is the inability to adapt quickly to emerging societal needs. In this regard, empowering teachers to manage change and provide effective instruction is of paramount importance. Increasing teachers' self-efficacy and their readiness to embrace change are two key factors in this process. In-service training, as a powerful tool for professional development, can play a significant role in enhancing these two variables. This study aimed to examine the mediating role of readiness for change in the relationship between in-service training and the self-efficacy of elementary school teachers in the city of Khorramabad.<br />Materials and methods: This study was applied in terms of its purpose and descriptive-correlational in terms of data collection, using structural equation modeling. The study population consisted of 2208 elementary school teachers in Khorramabad, from whom 327 were selected as the research sample using stratified random sampling. Data was collected using a questionnaire. Data analysis was performed using SPSS and SmartPLS software.<br />Result: Analysis of the demographic information of the respondents showed that 212 (64.84%) of the respondents were women and 115 (35.16%) were men. In terms of educational level, 149 (45.56%) had a bachelor's degree, 167 (51.08%) had a master's degree, and 11 (3.36%) had a doctorate. Analysis of the descriptive statistics of the research variables showed that the mean of each of the variables of in-service training, self-efficacy, and readiness for change was 4.20, 4.59, and 4.14, respectively. The results of the structural equation modeling showed that the variable of in-service training had a significant effect on self-efficacy (B = 0.168) and in-service training also had a significant effect on readiness for change (B = 0.593). Moreover, the variable of readiness for change had a significant effect on self-efficacy (B = 0.543). The results obtained from the Sobel test (Z_Value = 6.90) also showed that readiness for change is a mediating variable in the relationship between in-service training and self-efficacy of teachers.<br />Discussion: The findings of this study indicated that in-service training acts as a key factor in increasing teachers' self-efficacy, and this relationship is facilitated by strengthening their readiness for change. These findings are consistent with the results of previous studies and emphasize the importance of designing dynamic and responsive training programs to meet the needs of teachers. The effectiveness of in-service training also depends on the design, proper implementation, and quality of training content. Teachers may have different experiences with these courses, which can affect their perception of the impact of these trainings. Based on the results of this study, it is recommended that educational policymakers invest in needs-based in-service training and the use of active learning methods to improve the quality of education and increase teacher motivation. Additionally, creating teacher peer networks and providing opportunities for experience sharing can play a significant role in strengthening teachers' readiness for change and increasing their self-efficacy. These results emphasize the importance of designing targeted training programs that not only strengthen teachers' skills and knowledge but also prepare them to accept and implement change. Policymakers and educational planners, considering technological developments and the new requirements of education, can adopt new approaches in in-service training. This can significantly contribute to improving teaching quality, increasing teacher motivation, and enhancing student learning outcomes. چکیده<br />مقدمه: سیستم آموزش عمومی در دوران صنعتی ایجاد شد و عمدتاً مبتنی بر دانش‌ها، ارزش‌ها و هنجارهای همان موقع بود؛ اما امروزه، هم جامعه و هم دنیایی که در آن زندگی می‌کنیم به‌شدت متفاوت از دوران صنعتی است و به‌طور تصاعدی در حال تغییر هستند. تحولات سریع تکنولوژیکی و تغییرات گسترده در محیط اجتماعی و فرهنگی و اقتصادی، نظام‌های آموزشی را با چالش‌های جدی مواجه ساخته است. یکی از مهم‌ترین این چالش‌ها، ناتوانی در انطباق سریع با نیازهای نوظهور جامعه است. در این راستا، توانمندسازی معلمان برای مدیریت تغییرات و ارائه آموزش‌های مؤثر، از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. افزایش خودکارآمدی معلمان و آمادگی آن‌ها برای پذیرش تغییرات، دو عامل کلیدی در این فرآیند محسوب می‌شوند. آموزش‌های ضمن خدمت به عنوان ابزاری قدرتمند برای توسعه حرفه‌ای معلمان، می‌توانند نقش بسزایی در ارتقای این دو متغیر ایفا نمایند. پژوهش حاضر با هدف بررسی نقش میانجی‌گری آمادگی برای تغییر در رابطه میان آموزش‌های ضمن خدمت و خودکارآمدی معلمان ابتدایی در شهر خرم‌آباد انجام شده است.<br />روش‌شناسی پژوهش: این پژوهش از نظر هدف، کاربردی و از نظر نحوه‌ی گردآوری داده‌ها، توصیفی - همبستگی و از نوع معادلات ساختاری است. جامعه‌ی پژوهش شامل 2208 معلمان دوره‌ی ابتدایی شهر خرم‌آباد است که با استفاده از جدول کرجسی و مورگان، 327 نفر از آن‌ها به‌روش نمونه‌گیری تصادفی طبقاتی به‌عنوان نمونه‌ی پژوهش انتخاب شدند. گردآوری داده‌ها با استفاده از پرسشنامه انجام شد. تجزیه‌وتحلیل داده‌ها با استفاده از نرم‌افزار SPSS و SmartPLS انجام شد.<br />یافته‌ها: تجزیه‌وتحلیل اطلاعات جمعیت‌شناختی پاسخ‌دهندگان نشان داد که 212 نفر (84/64 درصد) از پاسخگویان را زنان و 115 نفر (16/35 درصد) از پاسخگویان را مردان تشکیل داده‌اند. ازنظر مدرک تحصیلی 149 نفر (56/45درصد) دارای مدرک کارشناسی، 167 نفر (08/51 درصد) دارای مدرک کارشناسی ارشد و 11 نفر (36/3 درصد) دارای مدرک دکترا هستند. تحلیل شاخص‌های توصیفی متغیرهای پژوهش نشان داد که میانگین هر یک از متغیرهای آموزش ضمن خدمت ، خودکارآمدی و آمادگی برای تغییر به ترتیب عبارتند از 20/4؛ 59/4 و14/4 است. نتایج معادلات ساختاری پژوهش نیز نشان داد که متغیر آموزش ضمن خدمت (168/0 B=) تاثیر معنا داری بر خودکارآمدی دارد و آموزش ضمن خدمت (593/0 B=) تاثیر معناداری بر آمادگی برای تغییر دارد . همچنین متغیر آمادگی برای تغییر (543/0 B=) تاثیر معناداری بر خودکارآمدی دارد . نتایج بدست آمده از آزمون بوت استراپ(روابط غیر مستقیم)(322/0 B=) و آزمون سوبل (90/6 Z_Value=) نیز نشان داد که آمادگی برای تغییر یک متغیر میانجی در رابطه بین آموزش ضمن خدمت و خودکارآمدی معلمان است.<br />نتیجه‌گیری: یافته‌های این پژوهش نشان داد که آموزش‌های ضمن خدمت به عنوان عاملی کلیدی در افزایش خودکارآمدی معلمان عمل می‌کند و این رابطه از طریق تقویت آمادگی آن‌ها برای تغییر تسهیل می‌شود. این یافته‌ها با نتایج پژوهش‌های پیشین همخوانی دارد و بر اهمیت طراحی برنامه‌های آموزشی پویا و پاسخگو به نیازهای معلمان تأکید می‌کند.همچنین اثربخشی آموزش‌های ضمن خدمت به طراحی، اجرای مناسب و کیفیت محتوای آموزشی بستگی دارد. ممکن است معلمان تجربه‌های متفاوتی از این دوره‌ها داشته باشند که می‌تواند بر ادراک آن‌ها از تأثیر این آموزش‌ها تأثیر بگذارد. با توجه به نتایج این پژوهش، پیشنهاد می‌شود که سیاست‌گذاران آموزشی، با سرمایه‌گذاری بر روی آموزش‌های ضمن خدمت مبتنی بر نیازسنجی و استفاده از روش‌های یادگیری فعال، به ارتقای کیفیت آموزش و افزایش انگیزه معلمان کمک کنند. همچنین، ایجاد شبکه‌های همیاری معلمان و ارائه فرصت‌های تبادل تجربه، می‌تواند در تقویت آمادگی معلمان برای تغییر و افزایش خودکارآمدی آن‌ها نقش مؤثری داشته باشد. این نتایج بر اهمیت طراحی هدفمند برنامه‌های آموزشی تأکید دارد که نه تنها به تقویت مهارت‌ها و دانش معلمان منجر شود، بلکه آن‌ها را برای پذیرش و اجرای تغییرات آماده کند. سیاست‌گذاران و برنامه‌ریزان آموزشی، با توجه به تحولات فناوری و الزامات آموزشی نوین، می توانند رویکردهای جدیدی را در آموزش‌های ضمن خدمت اتخاذ کنند. این امر می‌تواند به بهبود کیفیت تدریس، افزایش انگیزه معلمان و ارتقای نتایج یادگیری دانش‌آموزان کمک شایانی کند.

دانشگاه شهید بهشتی مدیریت و برنامه ریزی در نظام های آموزشی 2423-5261 19 1 2026 03 21 Identifying strategies, consequences and barriers of Teachers' sustainable professional development: a qualitative study شناسایی راهبردها، پیامدها و موانع توسعه حرفه ای پایدار معلمان: یک مطالعه کیفی 106158 10.48308/mpes.2025.236584.1487 FA میکائیل احدپور گروه علوم تربیتی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران. 0009-0007-0645-5478 تقی اکبری گروه علوم تربیتی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران . 0009-0005-4659-1699 حسین تقوی گروه علوم تربیتی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران 0000-0001-5943-8806 عادل زاهد بابلان گروه علوم تربیتی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران 0000-0001-8653-9602 Journal Article 2024 08 13 Objective: Sustainable professional development of teachers is a lifelong, participatory, action-based, research-based and reflective learning process that enables continuous teacher empowerment. Professional development is a permanent and sustainable process that helps teachers acquire the knowledge and skills necessary to start a teaching career and develop these abilities and skills during their service. The aim of this study was to identify the strategies, outcomes and barriers to sustainable professional development of teachers.<br />Materials and Methods: This study was applied in terms of purpose and qualitative method based on inductive content analysis. The statistical population of the study was all documents, articles, booklets, chapters and reports in the external databases Doaj, ResearchGate, MDPA, Science Direct, Emerald, Elsevier, Springer, Taylor & Francis, ProQuest and Google Scholar. The research period was between 1990-2024. As a result of the search and after screening, 38 sources related to the research topic were selected. Maxqda software (2020) was used for content analysis and data coding. To validate the results obtained, four reliability criteria were used, including credibility, reliability, confirmability, and transferability. The Critical Assessment Skills Program (CASP) tool was also used to control the final quality of the research.<br />Discussion and Conclusion: During the process of coding, summarizing, and categorizing the data, teachers' sustainable professional development strategies were classified into 10 main categories: participation in professional learning communities, documentation of shared knowledge and experiences, networking, in-service training, role modeling, coaching, individual professional development, participation in research, collaborative professional development, institutionalization, outcomes in 4 categories: social, organizational, teacher, student, and barriers in 3 categories: organizational, individual, and extra-organizational. The results of the study showed that for teacher professional development programs to be sustainable, they must be continuous and effective over time and have a positive and lasting impact on teachers' professional learning. Participation in professional learning communities includes the categories of teachers' participation in conferences and seminars and participation in school educational groups. Documenting shared knowledge and experiences includes categories such as creating a common vision, sharing shared knowledge and experiences, professional dialogue in collaborative and cooperative groups, and team teaching. Networking is formed by teachers' participation in professional networks, teacher social networks, and national and international networks. In-service training is carried out through the preparation of a training strategy, participation in training workshops, and in-person and online courses. In role modeling, experienced administrators and teachers develop professional learning as lifelong learning models. Coaching includes peer coaching, in-classroom coaching of teachers, and in-person and online coaching. Individual and collaborative professional development of teachers is carried out in the form of continuing education at the postgraduate level, observing peers, collaborative learning and receiving support and feedback from them. Participation in research includes action research and teacher self-directed research and institutionalizes the process of acceptance, transition, routinization and expansion of programs in the organization's operations. The outcomes of the programs include organizational capacity building, improving organizational performance and productivity, developing training and promoting collective self-efficacy of teachers, increasing motivation, changing attitudes and beliefs and improving teacher professional competencies and changing attitudes, increasing self-efficacy, increasing self-confidence and improving student academic achievement. Organizational barriers such as structural barriers, lack of resources, poor leadership and staff turnover, individual barriers, low motivation, negative attitudes, burnout and high workload of teachers and external challenges such as financial issues, changes in policies, social inequalities and cultural-ethnic context are among the challenges facing the programs. Based on the research findings, it is recommended that educational policymakers, administrators, and teachers develop professional learning communities, professional networking, role modeling, coaching, and research-based learning at the school, regional, and national levels, and design an individual and collaborative professional development path to increase the sustainability of programs and achieve the expected outcomes using the aforementioned strategies. هدف: توسعه حرفه‌ای پایدار معلمان یک فرآیند یادگیری مادام‌العمر، مشارکتی، مبتنی بر عمل، پژوهش محور و انعکاسی است که توانمندسازی مستمر معلم را ممکن می‌سازد. توسعه حرفه‌ای فرایندی دائمی و پایدار است و معلمان را یاری می‌کند تا دانش و مهارت‌های لازم برای شروع شغل معلمی را به‌دست آورند و این توانایی‌ها و مهارت‌ها را در حین خدمت توسعه دهند. هدف از این پژوهش شناسایی راهبردها، پیامدها و موانع توسعه حرفه‌ای پایدار معلمان بود.<br />مواد و روش‌ها: این پژوهش از نظر هدف کاربردی و روش کیفی مبتنی بر تحلیل محتوای استقرایی بود. جامعه آماری پژوهش کلیه‌ی اسناد، مقالات، کتابچه‌ها ، فصل‌ها و گزارش‌ها در پایگاه‌های اطلاعاتی خارجی داج، ریسرچگیت، ام دی پی ای، ساینس دایرکت، امرالد، السیور، اسپرینگر، تیلور و فرانسیس، پروکوئیست و گوگل اسچولار بودند. بازه زمانی پژوهش بین سالهای 2024-1990 بود. در نتیجه جستجو و پس از غربالگری، 38 منبع مرتبط با موضوع پژوهش انتخاب شد. جهت تحلیل محتوا و کدگذاری داده‌ها از نرم افزار مکس‌کیودا (2020) استفاده شد. برای اعتبار بخشیدن به نتایج به‌دست آمده، از چهار معیار اعتمادپذیری شامل باورپذیری، اطمینان‌پذیری، تاییدپذیری و انتقال‌پذیری استفاده شد. همچنین ابزار برنامه مهارت‌های ارزیابی حیاتی (CASP) برای کنترل کیفیت نهایی پژوهش‌ها مورد استفاده قرار گرفت. <br />بحث و نتیجه‌گیری: طی فرایند کدگذاری، تلخیص و مقوله‌بندی داده‌ها، راهبردهای توسعه حرفه‌ای پایدار معلمان در 10 مقوله اصلی، مشارکت در اجتماعات یادگیری حرفه‌ای، مستندسازی دانش و تجربیات مشترک، شبکه‌سازی، آموزش ضمن‌خدمت، الگو‌سازی، مربیگری، توسعه حرفه‌ای فردی، مشارکت در پژوهش، توسعه حرفه‌ای همکارانه، نهادینه‌سازی، پیامدها در 4 مقوله اجتماعی، سازمانی، معلم، دانش آموز و موانع در 3 مقوله سازمانی، فردی و برون‌سازمانی طبقه‌بندی شدند. نتایج حاصل از پژوهش نشان داد، برای این که برنامه‌های توسعه حرفه‌ای معلمان پایدار باشند، بایستی در طول زمان مستمر بوده و اثربخش باشند و تاثیر مثبت و پایداری بر یادگیری حرفه‌ای معلمان داشته باشند. مشارکت در اجتماعات یادگیری حرفه‌ای شامل مقوله‌های شرکت معلمان در کنفرانس‌ها و سمینارها و مشارکت در گروه‌های آموزشی مدرسه است. مستند‌سازی دانش و تجربیات مشترک مقوله‌هایی مانند ایجاد چشم‌انداز مشترک، به اشتراک‌گذاری دانش و تجربیات مشترک، گفت‌و‌گوی حرفه‌ای در گروه‌های مشارکتی و همکارانه و تدریس تیمی را در بر می‌گیرد. شبکه‌سازی با مشارکت معلمان در شبکه‌های حرفه‌ای، شبکه اجتماعی معلمان و شبکه‌های ملی و بین المللی شکل می‌گیرد. آموزش ضمن‌خدمت از طریق تهیه استراتژی آموزش، مشارکت در کارگاه‌های آموزشی، دوره‌های حضوری و آنلاین صورت می‌پذیرد. در الگو‌سازی، مدیران و معلمان با‌تجربه به‌عنوان الگوهای یادگیری مادام‌العمر، یادگیری حرفه‌ای را توسعه می‌دهند. مربیگری شامل مربیگری همتایان، مربیگری در کلاس درس معلمان و مربیگری حضوری و آنلاین است. توسعه حرفه‌ای فردی و همکارانه معلمان در قالب ادامه تحصیل در مقطع تحصیلات تکمیلی، مشاهده همتایان، یادگیری مشارکتی و دریافت حمایت و بازخورد از آن‌ها انجام می‌پذیرد. مشارکت در پژوهش، شامل اقدام‌پژوهی و تحقیقات خود‌راهبری معلم است و نهادینه‌سازی فرایند پذیرش، عبور ، روتین‌سازی و گسترش برنامه‌ها در عملیات سازمان می‌باشد. از پیامد‌های برنامه‌ها می‌توان به ظرفیت‌سازی سازمانی، بهبود عملکرد و بهره‌وری سازمانی، توسعه آموزش و ارتقای خودکار‌آمدی جمعی معلمان، افزایش انگیزه، تغییر در نگرش‌ها و باورها و بهبود شایستگی‌های حرفه‌ای معلم و تغییر در نگرش، افزایش خودکارآمدی، افزایش اعتماد به نفس و بهبود پیشرفت تحصیلی دانش‌آموزان اشاره کرد. موانع سازمانی مانند موانع ساختاری، کمبود منابع، رهبری ضعیف و جابجایی کارکنان، موانع فردی، انگیزه پایین، نگرش منفی، فرسودگی شغلی و حجم کاری زیاد معلمان و برون‌سازمانی همچون مسائل مالی، تغییر در سیاست‌ها، نابرابری‌های اجتماعی و زمینه فرهنگی – قومی از چالش‌های پیش روی برنامه‌ها هستند. بر اساس یافته‌های پژوهش به سیاست‌گذاران آموزشی، مدیران و معلمان پیشنهاد می‌شود که اجتماع یادگیری حرفه‌ای، شبکه‌سازی حرفه‌ای، الگوسازی، مربیگری و پژوهش محوری را در سطح مدرسه، منطقه و ملی توسعه داده و یک مسیر توسعه حرفه‌ای فردی و همکارانه طراحی کنند تا با استفاده از راهبردهای ذکر شده، پایداری برنامه‌ها افزایش پیدا کند و پیامدهای مورد انتظار تحقق پیدا کند.

دانشگاه شهید بهشتی مدیریت و برنامه ریزی در نظام های آموزشی 2423-5261 19 1 2026 03 21 Identifying and prioritizing factors affecting the implementation of Industry 4.0 technologies in university educational services شناسایی و اولویت‌بندی عوامل موثر بر پیاده‌سازی فناوری‌های صنعت 4.0 در خدمات آموزشی دانشگاه‌ها با رویکرد‌ترکیبی دلفی فازی و بهترین بدترین فازی 106852 10.48308/mpes.2026.240113.1605 FA کریم ابراهیمی گروه مدیریت، دانشکده علوم اقتصادی و اداری، دانشگاه قم، قم، ایران 0000-0002-8316-4427 مهرداد کیانی دانش آموخته دکتری مدیریت صنعتی، دانشکده مدیریت، دانشگاه یزد، یزد، ایران 0000-0002-1547-0481 حسین علوی کیا گروه مدیریت، دانشکده علوم اقتصادی و اداری، دانشگاه قم، قم، ایران 0000-0002-8316-4427 Journal Article 2025 05 25 Introduction and Objectives: The new technologies of the fourth generation industrial revolution, of which artificial intelligence is one of the most prominent, have caused significant changes and developments in all fields of application, including economics, health, education, and research. Higher education is no exception to these developments and cannot ignore fourth generation technologies at various macro and operational levels. Policymakers, managers, and strategists in all fields, including higher education, need to pay attention to these technologies in decision-making so that policies are not abstract but can be implemented at the operational level. Accordingly, the main goal of the present study is to identify and prioritize the main factors effective in implementing new technologies in educational services of universities and higher education centers.<br />Method: In this study, after investigating the literature and background of the field of fourth generation technologies, artificial intelligence, and long-term presence in the higher education sector, 29 factors were identified; These factors were screened using the fuzzy Delphi technique by 19 experts, including experts who provide educational services, professors and faculty members specializing in education and new technologies, and students who receive educational services. Out of 29 factors, 18 factors were accepted and 11 factors were rejected. The screened factors were categorized into three dimensions and then weighted and prioritized using the best-worst multi-criteria decision-making technique. Purposive sampling and an expert-based questionnaire were prepared and distributed separately to the experts in the fuzzy Delphi and best-worst fuzzy stages.<br />Findings: The findings of this study show that the dimensions of educational processes and services, technology and innovation, and culture, communications, and policies are the most important dimensions, respectively. Also, in the technology and innovation dimension, the factors of "information technology infrastructure", "development of fourth-generation technologies" and "digitalization"; In the dimension of educational processes and services, the factors “level of integration in the educational service system”, “education experts’ accountability system” and “level of agility of organizational structure and processes” are the most important factors, and in the dimension of culture, communication and policies, the factors “alignment of organizational culture with innovation”, “support of senior managers” and “macro policies of the university” are the most important factors, respectively. In a broader analysis and comparing all factors with each other, the factors “level of integration in the educational service system”, “education experts’ accountability system”, “level of agility of organizational structure and processes”, “information technology infrastructure” and “system design without disruption” are the most important factors affecting the implementation of Industry 4.0 in higher education, which are mostly in the dimension of educational processes and services. Integration of educational services reduces parallel work and functional disruptions and increases the efficiency of these services. Also, the ability and skill of education experts in utilizing Industry 4.0 technologies and tools has a significant impact on increasing the satisfaction of service recipients. Streamlining processes and eliminating unnecessary bureaucracy is another factor that can make the beneficiaries' experience of receiving educational services successful. Infrastructures supporting the use of Industry 4.0 technologies, including servers, data storage and processing environments, cloud computing, and up-to-date educational equipment, and designing systems that have minimal disruption, including software and educational systems, are two other factors that the results of this study emphasize.<br />Conclusion: The results obtained from this study show that the implementation of Industry 4.0 technologies in the field of higher education requires the integration of the educational service system at different levels and units; identifying and prioritizing the factors under these dimensions will greatly help managers and decision-makers in the field of higher education in allocating resources and developing appropriate strategies that support the fourth generation of industry technologies. هدف: فناوری‌ های نوین انقلاب صنعتی نسل چهارم که هوش مصنوعی از برجسته‌ترین این فناوری‌هاست، تغییرات و تحولات چشمگیری را در عموم حوزه‌ های کاربردی اعم از اقتصاد، بهداشت و سلامت ، آموزش و پژوهش موجب شده است. آموزش عالی نیز از این تحولات مستثنی نبوده و در سطوح مختلف کلان و عملیاتی نمی تواند از فناوری‌ های نسل چهارم چشم پوشی نماید. سیاستگذاران، مدیران و راهبردپردازان عموم حوزه‌ ها از جمله حوزه آموزش عالی لازم است در تصمیم گیری‌ ها به این فناوری‌ ها توجه نموده تا سیاست‌ ها انتزاعی نبوده بلکه در سطح عملیات، قابل پیاده‌ سازی باشند. بر این اساس هدف اصلی در پژوهش حاضر شناسایی و اولویت بندی عوامل اصلی موثر در پیاده‌ سازی فناوری‌ های نوین در خدمات آموزشی دانشگاه‌ها و موسسات آموزش عالی است.<br />روش: در این پژوهش پس از تتبع در ادبیات و پیشینه حوزه فناوری‌های نسل چهارم، هوش مصنوعی و حضور بلندمدت در بخش آموزش عالی، 29 عامل شناسایی شد؛ این عوامل با تکنیک دلفی فازی توسط 19 خبره اعم از کارشناسانی که خدمات آموزشی ارائه می‌دهند، اساتید و اعضای هیئت علمی متخصص حوزه آموزش و فناوری‌های نوین، و دانشجویانی که دریافت کننده خدمات آموزشی هستند غربال شد. از 29 عامل، 18 عامل پذیرش و 11 عامل رد شدند. عوامل غربال شده در سه بعد، دسته‌بندی شده و سپس با تکنیک تصمیم گیری چندمعیاره بهترین بدترین فازی و با نظرخواهی از 8 خبره اولویت بندی شدند.<br />یافته‌ها: یافته‌های این پژوهش نشان می‌دهد که ابعاد فرایندها و خدمات آموزشی، فناوری و نوآوری و فرهنگ، ارتباطات و سیاست‌ها به‌ترتیب مهمترین ابعاد هستند. همچنین، در بُعد فناوری و نوآوری عوامل «زیرساخت‌های فناوری اطلاعات»، «توسعه فناوری‌های نسل چهارم» و «دیجیتال‌سازی»؛ در بُعد فرایندها و خدمات آموزشی، عوامل «سطح یکپارچگی در سیستم خدمات آموزشی»، «سیستم پاسخگویی کارشناسان آموزش» و «میزان چابکی ساختار سازمانی و فرایندها» و در بُعد فرهنگ، ارتباطات و سیاست‌ها، عوامل «همسویی فرهنگ سازمانی با نوآوری»، «پشتیبانی مدیران ارشد» و «سیاست‌های کلان دانشگاه» به‌ترتیب مهمترین عوامل هستند. در تحلیل کلان‌تر و در مقایسه همه عوامل با یکدیگر، عوامل «سطح یکپارچگی در سیستم خدمات آموزشی»، «سیستم پاسخگویی کارشناسان آموزش»، «میزان چابکی ساختار سازمانی و فرایندها»، «زیرساخت‌های فناوری اطلاعات» و «طراحی سیستم بدون اختلال» مهمترین عوامل موثر بر اجرای صنعت 4.0 در آموزش عالی هستند که اکثراً در بُعد فرایندها و خدمات آموزشی قرار دارند. یکپارچگی خدمات آموزشی، موازی‌کاری‌ها و اختلالات کارکردی را کاهش داده و کارآمدی این خدمات را افزایش می‌دهد. همچنین توانمندی و مهارت کارشناسان آموزش در بهره گیری از فناوری‌ها و ابزارهای صنعت 4.0 در افزایش رضایتمندی ذینفعان خدمت گیرنده تأثیر بسزایی دارد. چابکسازی فرایندها و حذف بروکراسی‌های زائد اداری عامل دیگری است که می‌تواند تجربه ذینفعان را از دریافت خدمات آموزشی موفقیت آمیز نماید. زیرساخت‌های پشتیبانی کننده از بکارگیری فناوری‌های صنعت 4.0 اعم از سرورها، محیط‌های ذخیره‌سازی و پردازش داده، رایانش ابری و تجهیزات به‌روز آموزشی و طراحی سیستم‌هایی که حداقل اختلال داشته باشند اعم از نرم‌افزارها و سامانه‌های آموزشی دو عامل دیگری هستند که نتایج این پژوهش بر آنها تأکید می‌کند.<br />نتیجه گیری: نتایج به دست آمده از این پژوهش نشان می‌ دهد که برای پیاده‌ سازی فناوری‌های صنعت 4.0 در حوزه آموزش عالی، نیاز به یکپارچه سازی سیستم خدمات آموزشی در سطوح و واحدهای مختلف است؛ شناسایی و اولویت بندی عوامل ذیل این ابعاد به مدیران و تصمیم گیران حوزه آموزش عالی در جهت دهی منابع و نیز تدوین راهبردهای مناسب و پشتیبان فناوری‌های صنعت نسل چهارم کمک شایانی می‌ کند.توانمندی و مهارت کارشناسان آموزش در بهره گیری از فناوری‌ها و ابزارهای صنعت 4.0 در افزایش رضایتمندی ذینفعان خدمت گیرنده تأثیر بسزایی دارد. چابکسازی فرایندها و حذف بروکراسی‌های زائد اداری عامل دیگری است که می‌تواند تجربه ذینفعان را از دریافت خدمات آموزشی موفقیت آمیز نماید. زیرساخت‌های پشتیبانی کننده از بکارگیری فناوری‌های صنعت 4.0 اعم از سرورها، محیط‌های ذخیره‌سازی و پردازش داده، رایانش ابری و تجهیزات به‌روز آموزشی و طراحی سیستم‌هایی که حداقل اختلال داشته باشند اعم از نرم‌افزارها و سامانه‌های آموزشی دو عامل دیگری هستند که نتایج این پژوهش بر آنها تأکید می‌کند.

دانشگاه شهید بهشتی مدیریت و برنامه ریزی در نظام های آموزشی 2423-5261 19 1 2026 03 21 The Effect of Electronic Assessment Protocol on Academic Achievement Mediated by Mathematics Anxiety in Female Students: A Quasi-Experimental Study with a Path Analysis Approach تأثیر پروتکل ارزشیابی الکترونیکی بر پیشرفت تحصیلی با تبیین نقش واسطه‌ای اضطراب ریاضی در دانش‌آموزان دختر: یک مطالعه نیمه‌آزمایشی با رویکرد تحلیل مسیر 106853 10.48308/mpes.2026.240847.1618 FA خدیجه پاسبان خمری گروه ریاضی و علوم کامپیوتر، دانشکده علوم و فناوری‌های همگرا، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران 0009-0004-4378-7453 محمد رضا ربیعی گروه آمار، دانشکده علوم ریاضی، دانشگاه صنعتی شاهرود، شاهرود، ایران 0000-0003-4647-8002 احمد شاهورانی سمنانی گروه ریاضی و علوم کامپیوتر، دانشکده علوم و فناوری‌های همگرا، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران 0000-0002-4602-5743 محسن رستمی مال خلیفه گروه ریاضی و علوم کامپیوتر، دانشکده علوم و فناوری‌های همگرا، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران 0000-0001-6105-7674 Journal Article 2025 07 26 Objective: Math anxiety, a serious and growing challenge among students, can have extensive negative impacts on their academic performance and overall progress in mathematics-related subjects. The prevalence of COVID-19 and the sudden shift to online education have heightened concerns about the exacerbation of this anxiety. In these circumstances, traditional assessment methods were often ineffective and could themselves become a source of increased anxiety. Changes in assessment patterns, especially in virtual learning environments, are recognized as a key factor in reducing anxiety and improving student performance. The application of interactive and practical strategies can help alleviate math anxiety. The present study aimed to investigate the effect of an electronic assessment protocol on math anxiety and academic achievement in junior high school female students, with an emphasis on the mediating role of math anxiety. This study sought to provide practical and evidence-based solutions for improving the quality of education and effectively managing anxiety during educational transformations.<br />Materials and Methods: This research adopted a quasi-experimental design with a pre-test-post-test control group. The statistical population of this study included all female junior high school students in Golestan province during the academic year 2020-2021. A sample consisting of 246 female students was selected through a multi-stage cluster sampling method and randomly assigned to experimental and control groups. The experimental group received the electronic assessment protocol intervention. In contrast, the control group received no intervention. Data collection instruments included the Mathematics Anxiety Rating Scale-Revised (MARS-R) and students' academic achievement scores. Data analysis was performed using advanced statistical software, SPSS version 27 and R. To precisely analyze the mediating role of math anxiety in the relationship between the electronic assessment protocol and academic achievement, Structural Equation Modeling (SEM) using the lavaan package in R software, as well as the bootstrapping method, were employed.<br />Discussion and Conclusion: The results of this study clearly demonstrated the significant and positive effectiveness of the electronic assessment protocol in remarkably improving academic achievement and noticeably reducing math learning anxiety in the experimental group compared to the control group. These findings suggest that novel assessment approaches have high potential in enhancing learning and reducing psychological barriers and can be utilized as effective tools. Although the reduction in test anxiety and the overall math anxiety score did not reach a statistically significant level (p > 0.05), a clear and promising downward trend was observed in these components, indicating the overall positive effects of the protocol and the need for further research in these areas. More importantly and remarkably, the precise mediation analysis showed that math anxiety, as a key variable, played a significant mediating role in the relationship between the implementation of the electronic assessment protocol and academic achievement. This implies that the protocol indirectly influences the improvement of students' academic achievement by effectively reducing math anxiety (especially the learning anxiety component) through this psychological mechanism. These valuable findings not only confirm the effectiveness of the electronic protocol in improving academic achievement and reducing learning anxiety but also clearly elucidate its complex and multifaceted mechanism of action through the mediating role of math anxiety. This research strongly emphasizes the importance of designing and implementing interactive, flexible, and practical assessment strategies in modern educational environments, especially in virtual spaces; strategies whose goal is not only to assess knowledge but also to reduce inhibiting psychological factors such as anxiety and comprehensively enhance the learning process. Finally, it is suggested that educational policymakers pay special attention to affective aspects such as math anxiety alongside cognitive aspects and seriously consider the use of novel assessment technologies to simultaneously improve students' psychological and academic outcomes.<br />Keywords: Math anxiety, E-learning, Assessment, Protocol, Academic achievement هدف: اضطراب ریاضی، به‌عنوان یک چالش جدی و رو به رشد در میان دانش‌آموزان، می‌تواند تأثیرات منفی گسترده‌ای بر عملکرد تحصیلی و پیشرفت کلی آنان در دروس مرتبط با ریاضیات داشته باشد. شیوع کووید-۱۹ و انتقال ناگهانی به آموزش برخط، نگرانی‌ها درخصوص تشدید این اضطراب را افزایش داده است. در این شرایط، روش‌های سنتی ارزشیابی اغلب ناکارآمد بوده و خود می‌توانستند به منبعی برای افزایش اضطراب تبدیل شوند. تغییرات در الگوهای ارزشیابی، به‌ویژه در شرایط آموزش مجازی، به‌عنوان عامل کلیدی در کاهش اضطراب و ارتقای عملکرد دانش‌آموزان شناخته می‌شود. به‌کارگیری استراتژی‌های تعاملی و کاربردی می‌تواند به کاهش اضطراب ریاضی کمک کند. پژوهش حاضر با هدف اصلی بررسی تأثیر پروتکل ارزشیابی الکترونیکی بر اضطراب ریاضی و پیشرفت تحصیلی دانش‌آموزان دختر مقطع متوسطه اول، با تاکید بر نقش واسطه‌ای اضطراب ریاضی، انجام شد. این مطالعه به‌دنبال ارائه راهکارهای عملی و مبتنی بر شواهد برای بهبود کیفیت آموزش و مدیریت مؤثر اضطراب در دوران تحولات آموزشی بود.<br />مواد و روش‌ها: این پژوهش از نوع نیمه‌آزمایشی و با طرح پیش‌آزمون-پس‌آزمون با گروه کنترل بود. جامعه آماری این تحقیق شامل تمامی دانش‌آموزان دختر دوره متوسطه اول استان گلستان در سال تحصیلی ۱۴۰۰-۱۳۹۹ بودند. نمونه‌ای متشکل از ۲۴۶ دانش‌آموز دختر، از طریق روش نمونه‌گیری خوشه‌ای چندمرحله‌ای انتخاب و به‌صورت تصادفی به دو گروه آزمایش و کنترل تخصیص داده شدند. گروه آزمایش تحت مداخله پروتکل ارزشیابی الکترونیکی قرار گرفت. در مقابل، گروه کنترل هیچ‌گونه مداخله‌ای را دریافت نکرد. ابزارهای گردآوری داده شامل پرسشنامه اضطراب ریاضی (MARS-R) و نمرات پیشرفت تحصیلی دانش‌آموزان بودند. تحلیل داده‌ها با بهره‌گیری از نرم‌افزارهای آماری پیشرفته SPSS نسخه ۲۷ و R صورت پذیرفت. برای تحلیل دقیق‌تر نقش واسطه‌ای اضطراب ریاضی در رابطه بین پروتکل ارزشیابی الکترونیکی و پیشرفت تحصیلی، از روش مدل‌سازی معادلات ساختاری (SEM) با استفاده از بسته lavaan در نرم‌افزار R و همچنین روش بوت‌استرپینگ استفاده شد.<br />بحث و نتیجه‌گیری: نتایج حاصل از این پژوهش، به‌وضوح اثربخشی معنی‌دار و مثبت پروتکل ارزشیابی الکترونیکی را در بهبود چشمگیر پیشرفت تحصیلی و کاهش ملموس اضطراب یادگیری ریاضی در دانش‌آموزان گروه آزمایش نسبت به گروه کنترل نشان داد. این یافته‌ها حاکی از آن است که رویکردهای نوین ارزشیابی، پتانسیل بالایی در تقویت یادگیری و کاهش موانع روان‌شناختی دارند و می‌توانند به عنوان ابزاری مؤثر به کار گرفته شوند. اگرچه کاهش اضطراب سنجش و نمره کلی اضطراب ریاضی به سطح معنی‌داری آماری 05/0 نرسید، اما روند کاهشی مشخص و امیدوارکننده‌ای در این مؤلفه‌ها نیز مشاهده شد که نشان‌دهنده تأثیرات مثبت کلی پروتکل و نیاز به تحقیقات بیشتر در این زمینه‌ها است. مهم‌تر و قابل توجه‌تر آن‌که، تحلیل واسطه‌گری با دقت بالا نشان داد که اضطراب ریاضی، به‌عنوان یک متغیر کلیدی، نقش واسطه‌ای معنی‌داری را در رابطه بین اجرای پروتکل ارزشیابی الکترونیکی و پیشرفت تحصیلی ایفا می‌کند. این بدان معناست که پروتکل مذکور با کاهش مؤثر اضطراب ریاضی (به‌ویژه مؤلفه اضطراب یادگیری)، به طور غیرمستقیم و از طریق این مکانیسم روان‌شناختی، بر بهبود پیشرفت تحصیلی دانش‌آموزان اثرگذار است. این یافته‌های ارزشمند، نه تنها اثربخشی پروتکل الکترونیکی را در بهبود پیشرفت تحصیلی و کاهش اضطراب یادگیری تأیید می‌کنند، بلکه مکانیسم عمل پیچیده و چندوجهی آن را از طریق نقش واسطه‌ای اضطراب ریاضی به روشنی تبیین می‌نمایند. این پژوهش قاطعانه بر اهمیت طراحی و به‌کارگیری استراتژی‌های ارزشیابی تعاملی، انعطاف‌پذیر و کاربردی در محیط‌های آموزشی نوین، به‌ویژه در فضای مجازی، تأکید دارد؛ راهبردهایی که هدف آن‌ها نه تنها ارزیابی صرف دانش، بلکه کاهش عوامل بازدارنده روانی مانند اضطراب و ارتقاء جامع فرایند یادگیری است. در پایان، پیشنهاد می‌شود سیاست‌گذاران آموزشی به جنبه‌های عاطفی مانند اضطراب ریاضی در کنار جنبه‌های شناختی توجه ویژه داشته و استفاده از فناوری‌های نوین ارزشیابی را جهت بهبود همزمان پیامدهای روان‌شناختی و تحصیلی دانش‌آموزان جدی بگیرند.<br /><br />کلیدواژه‌ها: اضطراب ریاضی، آموزش الکترونیکی، ارزشیابی، پروتکل، پیشرفت تحصیلی

دانشگاه شهید بهشتی مدیریت و برنامه ریزی در نظام های آموزشی 2423-5261 19 1 2026 03 21 Designing a model of new teachers' needs in professional development طراحی مدلی از نیازهای نومعلمان در رشد توسعه حرفه ای 106854 10.48308/mpes.2026.240890.1620 FA زینب طولابی مدیریت، ادبیات و علوم انسانی ،دانشگاه ایلام محمدرضا پراز دانشجوی دکتری برنامه ریزی آموزش از راه دور، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران. منیژه حسینی راد گروه آموزش زیست شناسی، دانشگاه فرهنگیان، ایران. 0000-0002-8060-6138 سامان ترخان دانشجوی کارشناسی ارشد علوم تربیتی، دانشگاه ایلام، ایران. Journal Article 2025 07 29 Purpose: The main purpose of this research is to design a model to determine the challenges faced in the first years of service in connection with the growth of professional development from the perspective of new teachers in Ilam.<br />Materials and methods: The present research was carried out using the qualitative approach and the foundation's data method. The participants in this new research are primary teachers (with a maximum of two years of teaching experience) in Ilam city. The number of participants until theoretical saturation was 17 people from nine primary teachers in Ilam city. A semi-structured interview method was used to collect the data, the validity of the research was confirmed by the professors of the research field, and its reliability was also controlled through the use of a written framework for the interview. This codified framework was used in all the interviews after the approval of the professors and ensuring its effectiveness in covering the objectives, and coding method was also used to analyze the information.<br />Discussion and conclusion: The results of the research indicate that the four main themes of individual factors, social factors, professional factors and organizational factors are considered as basic needs for the growth of professional development, and these four factors are influenced by each other and on the growth affect professional development and vice versa. In the individual dimension, the following categories were extracted; Individual motivation, teacher's approach, teacher's perception and belief, responsibility, self-awareness, flexibility, questioning spirit, innovation spirit. In the social dimension, the components of: social trust, resilience, communication skills, social norms and values, cooperation and empathy, being active, and participation were identified. In the professional dimension; Scientific literacy, technological literacy, professional ethics, teaching skills, research ability, problem analysis skills, solution presentation skills, management and leadership skills, decision-making skills were extracted, and in the organizational dimension, the components of management, organizational structure, economy , motivation method, educational resources, training and improvement, educational equipment, class population, research activity, communication channel, supervision were determined. According to the results of our research, we need four categories of needs to provide the professional development of new teachers. You will be influenced and each of these topics will be a basis for the professional development of new teachers, and by creating professional development fields for new teachers, the development of each of these topics will also be provided. It should be noted that each of these themes has the components that were mentioned above, the realization of these components causes the flourishing of the themes and realizes the field of professional development, therefore the education organization should To prioritize four categories of needs in order to provide professional development and improve the quality of education. Finally, four categories of factors were extracted as basic needs from this research, which include individual factors, social factors, professional factors, and organizational factors, which are based on the results of the researches of Saba Qadhi et al. (2020), Chris Torres and Jenny Weiner ( 2019) and Lisa Gaykhorst et al. (2017) overlap, the results indicate that each of these factors is a basis for the realization of other factors and personality is also a basis for the realization of professional development, hence between the four factors It has been mentioned that there is a two-way relationship, which means that each factor affects the other three factors and is affected by them, and the realization of each factor is a step towards the growth of professional development, hence the factors also have a two-way relationship with professional development. The more these factors are realized, the more professional development will grow, and the more individual and social professional development is formed, the easier it will be to realize these factors. هدف: هدف اصلی این پژوهش طراحی مدل تعیین چالش های مواجهه شده در سال های اول خدمت در ارتباط با رشد توسعه حرفه ای از دید نومعلمان شهر ایلام می باشد. <br />مواد و روش‌ها: پژوهش حاضر با بهره گیری از رویکرد کیفی و به روش داده بنیاد به انجام رسید. مشارکت کنندگان در این پژوهش نو معلمان ابتدایی (حداکثر با دو سال تجربه آموزشی) شهر ایلام می باشد. تعداد مشارکت کنندگان تا اشباع نظری 17 نفر از نو معلمان ابتدایی شهر ایلام بود. برای گرد آوری داده ها از روش مصاحبه نیمه ساختار یافته استفاده شد که روایی پژوهش توسط اساتید حوزه پژوهش مورد تایید قرار گرفت و پایایی آن نیز از طریق بکارگیری چهارچوبی مدون برای مصاحبه کنترل می‌شود. این چارچوب مدون پس از تایید اساتید و اطمینان از کارایی آن در پوشش اهداف در تمام مصاحبه ها به کار گرفته شد و همچنین برای تجزیه و تحلیل اطلاعات از روش کدگذاری استفاده گردید. <br />بحث و نتیجه گیری: نتایج پژوهش حاکی از آن است که چهار مضمون اصلی عوامل فردی، عوامل اجتماعی و عوامل حرفه ای و عوامل سازمانی به عنوان نیازهای اساسی در جهت رشد توسعه حرفه ای مطرح است که این چهار عامل در هم متأثر هستند و بر رشد توسعه حرفه ای تاثیر می‌گذارند و بالعکس. در بعد فردی مقوله های زیر استخراج گردید؛ انگیزه فردی، رویکرد معلم ، ادراک و باور معلم، مسئولیت پذیری، خودآگاهی، انعطاف پذیری، روحیه پرسشگری، روحیه نوآوری. در بعد اجتماعی نیز مولفه های: اعتماداجتماعی، تاب آوری، مهارت های ارتباطی، هنجارها و ارزش های اجتماعی، همکاری و همدلی، فعال بودن، مشارکت مشخص شد.در بعد حرفه ای؛ سواد علمی، سواد فناورانه، اخلاق حرفه ای، مهارت های معلمی، توانایی پژوهش، مهارت تحلیل مسئله، مهارت ارائه راهکار، مهارت مدیریتی و رهبری، مهارت تصمیم گیری استخراج گردید و در بعد سازمانی نیز، مولفه های، مدیریت، ساختار سازمانی، اقتصاد، شیوه انگیزش، منابع آموزشی، آموزش و بهسازی، تجهیزات آموزشی، جمعیت کلاسی، فعالیت پژوهشی، کانال ارتباطی، نظارت تعیین گردید. با توجه به نتایج پژوهش ما با چهار دسته از نیازها برای فراهم شدن زمینه توسعه حرفه ای نو معلمان نیازمندیم این چهار مضمون که شامل عوامل فردی، اجتماعی، حرفه ای و سازمانی است در ارتباط با هم هستند و هر کدام بر دیگری تاثیر می گذارد و تاثیر می پذیرید و هر کدام از این مضمون ها زمینه ای برای توسعه ای حرفه ای نو معلمان خواهد بود و با ایجاد زمینه های توسعه حرفه ای در نو معلمان زمینه توسعه هر کدام از این مضمون ها نیز فراهم خواهد شد. لازم به ذکر است که هر کدام از این مضامین دارای مولفه هایی است که در بالا به آن ها اشاره شد تحقق این مولفه ها باعث ایجاد شکوفایی مضامین شده و زمینه توسعه حرفه ای را محقق می سازد، از این رو سازمان آموزش و پرورش باید این چهار دسته از نیازها را در اولویت کاری خود قرار دهد تا زمینه توسعه حرفه ای و بهبود کیفیت آموزش را فراهم سازد. در نهایت چهار دسته از عوامل به عنوان نیازهای اولیه از ای پژوهش استخراج گردید که شامل، عوامل فردی، عوامل اجتماعی، عوامل حرفه ای و عوامل سازمانی است که با نتایج پژوهش های صبا قدحی و همکاران(2020)، کریس تورس و جنی وینر (2019) و لیزا گایخورست و همکاران (2017) هم پوشانی دارد نتایج حاکی از آن است که هر کدام از این عوامل خود زمینه ای برای تحقق سایر عوامل می باشد و خو نیز زمینه ای برای تحقق توسعه حرفه ای است از این رو بین عوامل چهارگانه یاد شده رابطه دو سویه برقرار است یعنی هر عامل بر سه عامل دیگر تاثیر گذار بوده و از آن ها نیز تاثیر می پذیرد و محقق شدن هر عامل گامی در جهت رشد توسعه حرفه ای است از این رو عوامل نیز رابطه ای دو سویه با توسعه حرفه ای دارند هرچه این عوامل محقق شود باعث رشد توسعه حرفه ای می گردد و هرچه توسعح حرفه ای فردی و در بعد اجتماعی شکل بگیرد زمینه تحقق این عوامل نیز میسرتر می شود.

دانشگاه شهید بهشتی مدیریت و برنامه ریزی در نظام های آموزشی 2423-5261 19 1 2026 03 21 The Impact of AI-Based Gamified Assessment on Learning Technological Competencies and Its Components تاثیر ارزشیابی بازی وارسازی شده مبتنی بر هوش مصنوعی بر یادگیری شایستگی های فناورانه و مولفه های آن 106855 10.48308/mpes.2026.241440.1641 FA مریم رجبیان ده زیره دکتری تکنولوزی آموزشی دانشگاه علامه طباطبائی تهران مدرس دانشگاه و عضو هیئت علمی افتخاری مرکز تمدن پژوهی پیامبر اعظم 0000-0001-7167-8693 Journal Article 2025 09 07 The Impact of AI-Based Gamified Assessment on Learning Technological Competencies and Its <br />Abstract<br />Objectives: In the digital age, learning technological competencies has become one of the main priorities of educational systems, as these competencies play a key role in individual and professional success. With advancements in modern technologies, innovative methods have been designed to facilitate and enhance this type of learning, among which AI-based gamified assessment stands out as one of the most engaging and practical approaches. This method utilizes artificial intelligence algorithms to create interactive and simulated environments that encourage students to engage in collaborative learning and explore complex concepts. Additionally, the immediate and personalized feedback provided by these systems not only boosts student motivation but also helps them identify and improve their weaknesses. The aim of this study was to investigate the impact of AI-based gamified assessments on the learning of technological competencies and their components.<br />Materials and Methods: The research method was quasi-experimental, using a pre-test/post-test design with a control group. The statistical population included all international students at Chabahar University, from which 30 participants were selected via convenience sampling and randomly assigned to experimental and control groups. Over the course of a semester, the students were taught simulation and educational games in ten sessions. The experimental group was assessed in a Quizizz environment using AI-based gamification focused on topics such as educational simulations, gamification theories, and the application of gamification in teaching and learning, while the control group was assessed using traditional methods. Data collection tools included the Student Technological Competency Learning Questionnaire developed by Betin (2023).<br />Discussion and Conclusions: Data were analyzed using covariance analysis. The assumption of normality was tested using the Kolmogorov-Smirnov test, which was confirmed for both variables at both measurement stages across the two groups with a significance level greater than 0.05. The assumption of homogeneity of variances was examined using Levene's F test, and the results indicated that this assumption was confirmed for both variables with a significance level greater than 0.05. The assumption of equality of variance-covariance matrices was tested using Box’s M test and was confirmed with a significance level of 0.05. The regression slope assumption was also tested using ANOVA and confirmed for both variables with a significance level greater than 0.05. The findings revealed that AI-based gamified assessment significantly impacts students' technological competencies (p < 0.05). The results show that AI-based gamified assessment has a significant effect on the dimensions of information, communication and collaboration, and content creation (p < 0.05), but does not significantly impact problem-solving and safety (p > 0.05). It can be concluded that AI-based gamified assessment is an effective tool for enhancing the learning of technological competencies and their related components among students. As an innovative method, AI-based gamified assessment has a significant impact on the learning of technological competencies and their components. This approach increases student motivation and engagement through interactive and simulated elements, helping them strengthen their practical and technical skills in the field of technology. Based on the findings of this study, it is recommended that instructional designers and education policymakers pay special attention to designing and developing AI-based gamified learning environments as an effective solution to enhance students' technological competencies and prepare them for active participation in the digital society.Based on the findings of this study, it is recommended that instructional designers and education policymakers give special attention to the design and development of AI-driven gamified learning environments as an effective strategy for enhancing students’ technological competencies and preparing them for active participation in the digital societyBased on the findings of this study, it is recommended that instructional designers and education policymakers give special attention to the design and development of AI-driven gamified learning environments as an effective strategy for enhancing students’ technological competencies and preparing them for active participation in the digital society هدف: در عصر دیجیتال، یادگیری شایستگی‌های فناورانه به یکی از اولویت‌های اصلی نظام‌های آموزشی تبدیل شده است، زیرا این شایستگی‌ها نقش کلیدی در موفقیت فردی و حرفه‌ای افراد ایفا می‌کنند. با پیشرفت فناوری‌های نوین، روش‌های نوآورانه‌ای برای تسهیل و ارتقاء این نوع یادگیری طراحی شده‌اند که ارزشیابی بازی‌وارسازی شده مبتنی بر هوش مصنوعی یکی از جذاب‌ترین و کاربردی‌ترین آن‌هاست. این روش با بهره‌گیری از الگوریتم‌های هوش مصنوعی، محیط‌های تعاملی و شبیه‌سازی‌شده ایجاد می‌کند که دانشجویان را به یادگیری مشارکتی و کاوش مفاهیم پیچیده ترغیب می‌کند. علاوه بر این، بازخوردهای فوری و شخصی‌سازی‌شده ارائه شده توسط این سیستم‌ها، نه تنها انگیزه دانشجویان را افزایش می‌دهد، بلکه به آن‌ها کمک می‌کند تا نقاط ضعف خود را شناسایی و بهبود بخشند. هدف از پژوهش حاضر تاثیر ارزشیابی بازی وارسازی شده مبتنی بر هوش مصنوعی بر یادگیری شایستگی های فناورانه و مولفه های آن بود. <br />مواد‌ و روش ها: روش پژوهش نیمه آزمایشی از نوع طرح پیش آزمون-پس آزمون با گروه کنترل بود. جامعه آماری شامل کلیه دانشجویان بین المللی چابهار بود که از بین آن ها 30 نفر با روش نمونه گیری در دسترس به عنوان نمونه انتخاب شدند و به صورت تصادفی در دو گروه آزمایش و کنترل قرار گرفتند. درس شبیه سازی ها و بازی های آموزشی در طول یک ترم در ده جلسه به آن ها آموزش داده شد و گروه آزمایش در محیط کوئیزیز با استفاده از بازی وارسازی مبتنی بر هوش مصنوعی در جلساتی با عنوان شبیه سازی های آموزشی، نظریه های بازی وارسازی، کاربرد بازی وارسازی در آموزش و یادگیری مورد ارزیابی قرار گرفتند و ارزشیابی گروه کنترل به صورت سنتی انجام شد. ابزار گردآوری داده ها شامل پرسشنامه یادگیری شایستگی فناورانه دانشجویان بتین (2023) بود. <br />بحث‌و‌نتیجه‌گیری: داده ها با روش تحلیل کوواریانس تجزیه و تحلیل شدند. مفروضه نرمال بودن با استفاده از آزمون کالمگروف اسمیرنف بررسی شد و این آزمون برای هر دو متغیر در هر دو مرحله اندازه گیری در دو گروه با سطح معنی داری بزرگتر از 0.05 تأیید شد. مفروضه همگنی واریانس ها با استفاده از آزمون اف لوین بررسی شد و نتایج این آزمون نشان داد که مفروضه همگنی واریانس ها در دو متغیر با سطح معنی داری بزرگتر از 0.05 تأیید شد. مفروضه برابری ماتریس های واریانس کوواریانس نیز با استفاده از آزمون ام باکس بررسی شد و این آزمون با سطح معنی داری 0.05 تأیید شد. مفروضه شیب رگرسیون نیز با استفاده از آزمون واریانس بررسی شد و برای هر دو متغیر با سطح معنی داری بزرگتر از 0.05 تأیید شد. یافته های پژوهش نشان داد ارزشیابی بازی وارسازی شده مبتنی بر هوش مصنوعی بر شایستگی های فناورانه دانشجویان تاثیر دارد (05/0>p). نتایج نشان می‌دهد ارزشیابی بازی وارسازی شده مبتنی بر هوش مصنوعی بر بعد اطلاعات، ارتباط و همکاری و نیز تولید محتوا تاثیر معناداری دارد(05/0>p). اما بر بعد حل مسئله و ایمنی تاثیر ندارد (05/0<p). می‌توان نتیجه گرفت که ارزشیابی بازی‌وارسازی شده مبتنی بر هوش مصنوعی، ابزاری کارآمد در جهت ارتقای یادگیری شایستگی‌های فناورانه و مولفه‌های مرتبط با آن در میان دانش‌آموزان است. ارزشیابی بازی‌وارسازی شده مبتنی بر هوش مصنوعی به‌عنوان یک روش نوآورانه، تأثیر قابل‌توجهی بر یادگیری شایستگی‌های فناورانه و مولفه‌های آن دارد. این روش با استفاده از عناصر تعاملی و شبیه‌سازی‌شده، انگیزه و مشارکت دانشجویان را افزایش داده و به آن‌ها کمک می‌کند تا مهارت‌های عملی و تکنیکی خود را در حوزه فناوری تقویت کنند. با توجه به نتایج حاصل از این پژوهش، پیشنهاد می‌شود که طراحان آموزشی و سیاست‌گذاران حوزه آموزش به طراحی و توسعه محیط‌های یادگیری بازی‌وارسازی شده مبتنی بر هوش مصنوعی به عنوان یک راهکار مؤثر در جهت ارتقای شایستگی‌های فناورانه دانش‌آموزان و آماده‌سازی آنان برای حضور فعال در جامعه دیجیتال توجه ویژه‌ای داشته باشند.

دانشگاه شهید بهشتی مدیریت و برنامه ریزی در نظام های آموزشی 2423-5261 19 1 2026 03 21 Assessing the Causes of the Failure to Fully Achieve the Goals of Higher Education Internationalization in the Islamic Republic of Iran from the Perspective of Stakeholders ارزیابی علل عدم تحقق کامل اهداف بین المللی شدن آموزش عالی در ج.ا.ا از منظر ذینفعان 106856 10.48308/mpes.2026.242259.1673 FA ساناز حقیقی ثانی دانش آموخته کارشناسی ارشد سیاستگذاری عمومی دانشگاه علامه طباطبائی 0009-0000-5861-023X غلامرضا حداد استادیار گروه اقتصادسیاسی و سیاستگذاری عمومی دانشگاه علامه طباطبائی 0000-0003-1944-2223 Journal Article 2025 11 03 Objective:<br />In the contemporary era, increasingly reliant on knowledge and the knowledge-based economy, the higher education system is recognized as one of the most vital pillars of sustainable development in modern societies. Universities and higher education institutions are no longer mere centers for knowledge transmission but have transformed into hubs of scientific production, innovation, and global-scale cultural and economic interactions. In such a context, adopting knowledge-based policies, responding to societal demands, and aligning with global trends are of strategic importance. “Internationalization of Higher Education” has become an inevitable policy, evolving from a choice to a necessity for the survival and excellence of national academic systems. This process facilitates the enhancement of educational and research quality, boosts the global credibility of universities, attracts international talent and financial resources, and strengthens science diplomacy. Despite the acknowledgment of its importance and efforts made in recent years, it appears that the overarching goals of higher education internationalization in the Islamic Republic of Iran have not been fully realized. Accordingly, the present study was designed to conduct a precise and in-depth identification of the structural, cultural, political, and economic causes and barriers confronting this process, from the perspective of key stakeholders and principal actors. This research seeks to answer the primary question: why, despite its undeniable imperatives, have the objectives of higher education internationalization in Iran not been fully achieved, and what solutions can be proposed to improve and enhance the current situation?<br />Materials and Methods:<br />This research was conducted using a qualitative approach and employed thematic analysis to gain a deep and comprehensive understanding of the stakeholders’ perspectives and lived experiences. The study’s population consisted of academic elites (prominent professors and researchers), senior policymakers, and executive managers with either specialized theoretical knowledge or direct practical experience in the internationalization of higher education. Data were collected using semi-structured interviews, a tool that allows for in-depth exploration of participants’ views and flexibility in asking follow-up questions. The sampling process began purposively and continued using the snowball sampling method to ensure that knowledgeable and key individuals in the field were identified and interviewed. In total, 11 experts were interviewed, and the process continued until theoretical saturation was reached, i.e., the point at which new data no longer introduced novel concepts or categories to the research. All interviews were recorded, transcribed, and then subjected to analysis using open, axial, and selective coding techniques to identify and categorize the main and sub-themes related to the barriers to the internationalization of higher education in the Islamic Republic of Iran.<br />Results and Discussion:<br />The rigorous analysis of the data derived from the interviews led to the identification of a broad and intertwined set of barriers that pose serious challenges to the realization of higher education internationalization goals in the country. These obstacles can be classified at various policy, structural, cultural, and economic levels. Key research findings indicated that at the macro-policy level, factors such as the vacuum of a strategic vision across policy-making and implementation levels, the absence of a national macro-strategy for the internationalization of higher education, policymakers’ flawed understanding of the dimensions of higher education internationalization, the dominance of the security paradigm over scientific diplomacy, and the cognitive and perceptual biases of higher education policymakers limit the necessary space for free and constructive academic interactions. At the structural level, phenomena such as administrative centralism and inefficient bureaucracy within the structure of higher education, the absence of a specialization-oriented approach in human resource policy for higher education, the decline in the quality of educational-research standards in the higher education system, and insufficient attention to international languages in language planning for higher education have diminished the agility of the internationalization process. From a cultural perspective, the confrontation between the ruling political discourse and the requirements of higher education internationalization, along with cultural and social resistance to accepting the internationalization process, renders the acceptance of international higher education a mere nominal and non-institutional matter. Finally, at the resources and infrastructure level, the lack of fundamental infrastructure for realizing the internationalization of higher education and the economic system’s inability to financially support the internationalization policy have reduced the attractiveness of Iranian universities to international audiences. Citing the identified barriers, this research presents a set of actionable policy suggestions aimed at resolving challenges and paving the way for the internationalization of higher education in the Islamic Republic of Iran, which can serve as a practical guide for policymakers and managers in this field. نظام آموزش عالی در عصر حاضر که به‌شکلی فزاینده مبتنی بر دانش و اقتصاد دانش‌بنیان است، به‌عنوان یکی از حیاتی‌ترین ارکان توسعه پایدار در جوامع مدرن شناخته می‌شود. دانشگاه‌ها و مؤسسات آموزش عالی، دیگر صرفاً مراکز انتقال دانش نیستند، بلکه به کانون‌های تولید علم، نوآوری و تعاملات فرهنگی و اقتصادی در مقیاس جهانی بدل شده‌اند. در چنین فضایی، اتخاذ سیاست‌های مبتنی بر دانش، پاسخگویی به تقاضای اجتماعی و همگام شدن با روندهای جهانی، از اهمیتی راهبردی برخوردار است. «بین‌المللی شدن آموزش عالی» به‌عنوان یک سیاست اجتناب‌ناپذیر، فراتر از یک انتخاب، به ضرورتی برای بقا و تعالی نظام‌های علمی کشورها تبدیل شده است. این فرآیند، زمینه‌ساز ارتقای کیفیت آموزشی و پژوهشی، افزایش اعتبار جهانی دانشگاه‌ها، جذب استعدادها و منابع مالی بین‌المللی و تقویت دیپلماسی علمی است. با وجود درک اهمیت این موضوع و تلاش‌های صورت‌گرفته در سالیان اخیر، به نظر می‌رسد اهداف کلان بین‌المللی شدن آموزش عالی در جمهوری اسلامی ایران به‌طور کامل محقق نشده است. بر این اساس، پژوهش حاضر با هدف شناسایی دقیق و عمیق علل و موانع ساختاری، فرهنگی، سیاسی و اقتصادی پیش روی این فرآیند، از منظر ذینفعان کلیدی و دست‌اندرکاران اصلی شکل گرفته است. این تحقیق در پی پاسخ به این پرسش اصلی است که چرا با وجود ضرورت‌های انکارناپذیر، اهداف بین‌المللی شدن آموزش عالی در ایران به تحقق کامل نرسیده است و چه راهکارهایی برای بهبود و ارتقای وضعیت موجود می‌توان ارائه داد.<br />این پژوهش با رویکرد کیفی و با استفاده از روش تحلیل مضمون انجام پذیرفته است تا درک عمیق و جامعی از دیدگاه‌ها و تجربیات زیسته ذینفعان حاصل شود. جامعه آماری پژوهش شامل نخبگان دانشگاهی (اساتید و پژوهشگران برجسته)، سیاستگذاران ارشد و مدیران اجرایی بودند که در عرصه بین‌المللی شدن آموزش عالی دارای دانش تخصصی نظری یا تجربه مستقیم اجرایی بوده‌اند. برای گردآوری داده‌ها، از ابزار مصاحبه نیمه‌ساختارمند استفاده شد که امکان کاوش عمیق در دیدگاه‌های مشارکت‌کنندگان و انعطاف‌پذیری در طرح سؤالات تکمیلی را فراهم می‌آورد. فرآیند نمونه‌گیری به‌صورت هدفمند آغاز شد و با استفاده از روش گلوله‌برفی ادامه یافت تا اطمینان حاصل شود که افراد مطلع و کلیدی در این حوزه شناسایی و مورد مصاحبه قرار می‌گیرند. در مجموع، با ۱۱ نفر از صاحب‌نظران مصاحبه به عمل آمد و این فرآیند تا رسیدن به نقطه اشباع نظری، یعنی زمانی که داده‌های جدید دیگر مفاهیم و مقولات نوینی را به پژوهش اضافه نمی‌کردند، ادامه یافت. کلیه مصاحبه‌ها ضبط، پیاده‌سازی و سپس با استفاده از تکنیک‌های کدگذاری باز، محوری و انتخابی مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفتند تا مضامین اصلی و فرعی مرتبط با موانع بین‌المللی شدن آموزش عالی در جمهوری اسلامی ایران شناسایی و دسته‌بندی شوند.<br />تحلیل دقیق داده‌های حاصل از مصاحبه‌ها به شناسایی مجموعه‌ای گسترده و درهم‌تنیده از موانع منجر شد که فرآیند تحقق اهداف بین‌المللی شدن آموزش عالی در کشور را با چالش‌های جدی مواجه ساخته‌اند. این موانع در سطوح مختلف سیاستی، ساختاری، فرهنگی و اقتصادی قابل طبقه‌بندی هستند. یافته‌های کلیدی پژوهش نشان داد که در سطح کلان سیاستی، مواردی چون خلاء چشم انداز راهبردی در سطوح سیاستگذاری و اجرا، فقدان راهبرد کلان ملی در حوزه بین المللی شدن آموزش عالی، فهم نادرست سیاستگذاران از ابعاد بین المللی شدن آموزش عالی، سلطه پارادایم امنیتی بر دیپلماسی علمی و همچنین سوگیری های ذهنی و ادراکی سیاستگذاران آموزش عالی، فضای لازم برای تعاملات آزادانه و سازنده آکادمیک را محدود می‌سازد. در سطح ساختاری، پدیده هایی چون تمرکزگرایی اداری و بروکراسی ناکارآمد در ساختار آموزش عالی، غیبت رویکرد تخصص محور در سیاستگذاری منابع انسانی آموزش عالی، افت کیفیت استانداردهای آموزشی- پژوهشی در نظام آموزش عالی و توجه ناکافی به زبان های بین المللی در برنامه ریزی زبانی آموزش عالی، از چابکی فرآیندبین المللی شدن آموزش عالی کاسته است. از منظر فرهنگی، تقابل گفتمان سیاسی حاکم با الزامات بین المللی شدن آموزش عالی و مقاومت فرهنگی و اجتماعی در پذیرش فرآیند بین المللی شدن، پذیرش آموزش عالی بین المللی را به یک امر صرفاً اسمی و غیرنهادی تبدیل می کند. در نهایت، سطح منابع و زیر ساخت با فقدان زیرساخت های بنیادین برای تحقق بین المللی شدن آموزش عالی و ناتوانی نظام اقتصادی در حمایت مالی از سیاست بین المللی شدن آموزش عالی، جذابیت دانشگاه‌های ایران را برای مخاطبان بین‌المللی تقلیل داده است. این تحقیق با استناد به موانع شناسایی‌شده، مجموعه‌ای از پیشنهادهای سیاستی کاربردی را در راستای رفع چالش‌ها و هموار ساختن مسیر بین‌المللی شدن آموزش عالی در جمهوری اسلامی ایران ارائه می‌دهد که می‌تواند راهنمای عمل سیاستگذاران و مدیران این حوزه قرار گیرد.