دوره 7, شماره 1

بهار و تابستان 1393

فهرست مطالب

مقالات

هدف پژوهش حاضر نظريه‏پردازي در ارتباط با فرایند تسهيم دانش بين اعضاي هيات علمي در محیط‏های دانشگاهی است. به اين منظور با استفاده از راهبرد پژوهشي نظريه‏پردازي داده بنياد، ضمن مصاحبه فردی با 16 نفر از اعضای هیات علمی، تجارب اعضاي هيات ‏علمي در ارتباط با فرایند تسهیم دانش با رويکردي کيفي و استقرايي مورد مطالعه قرار گرفت و با استفاده از طرح نظام‏مند، با پشت سر گذاشتن مراحل مختلف مفهوم‏پردازي، نظريه‏اي در اين زمينه تکوين يافت. نتایج تحلیل داده‌ها در طی سه مرحله، کدگذاری باز، محوری و انتخابی حاکی از 9 مقوله اصلي بود که مقاله حاضر یافته‏های مطالعه را در قالب مدل پارادایمی شامل: شرایط ‏علّی (انگیزه‌های درونی و بیرونی)؛ مقوله کانونی (تمايل اعضاي هيات ‏علمي به تسهيم غيرمستقیم دانش با همکاران)؛ راهبردها / تعاملات تسهیم دانش (فردی، نوشتاري و شبکه‏ساز)؛ زمینه یا بستر (بستر درون فردي، بستر سازماني)؛ شرایط مداخله‌گر (نگاه به دانش‏آفريني دانشگاهي) و ره‏آورد (پیامد فردي و گفتمان‏زايي بين‏نسلي و بين‏رشته‏اي) و روابط بین ابعاد مختلف آن­را در محیط‏های دانشگاهی، تحلیل می‌نمایند.
قاسم سلیمی, زهرا صباغیان, حسن دانایی فرد, محمود ابوالقاسمی
PDF

پژوهش حاضر با هدف ارزیابی عملكرد دانشگاه شهید بهشتی براساس مدل تعالی سازمانی EFQM به انجام رسیده تا با مشخّص کردن جایگاه این سازمان در مسیر تعالی، راه رسیدن به قلّه کیفیت را برای آن هموارتر سازد. و از لحاظ هدف کاربردی و از لحاظ شیوه گردآوری داده‌ها به صورت آمیخته (کمّی- کیفی) بود. جامعه­ آماری 14743 نفری دانشگاه، با روش تصادفی طبقه­ای تعداد 683 نفر [اعضای هیأت علمی (123)، دانشجویان (375)، مدیران (6) و کارکنان (179)]، براساس جدول مورگان به­عنوان نمونه انتخاب شد. هم­چنين 200 نفر از کارکنان سازمان­هایی که با دانشگاه در ارتباط هستند نیز به­عنوان "افراد جامعه" منظور شدند. در بخش كيفي، 14 نفر از نخبگان آموزشی نیز جهت انجام مصاحبه انتخاب گردیدند. ابزار اندازه­گیری در بخش کمّی شامل سه پرسشنامه محقّق­ساخته برای اعضاي هیأت علمی، مديران و کارکنان، دانشجویان و افراد جامعه و ابزار بخش كيفي، مصاحبه بود. روایی ابزار به تأیید چند نفر از اعضاء هیأت علمی و كارشناسان مربوطه رسید و پس از آزمون اولیه، پایایی پرسشنامه‌ها با روش آلفای کرونباخ به ترتیب 98/0، 81/0 و 60/0 محاسبه شد. جهت تحليل داده‌هاي كمّي از شاخص­هاي آمار توصيفي (میانگین، انحراف معیار، توزیع فراوانی و درصد توزیع فراوانی) و آمار استنباطي (t تک نمونه­ای، تحليل واريانس به­روش اندازه­هاي مكرر، آزمون تعقيبي شفه، آزمون فريدمن و منطق امتیازدهی EFQM) استفاده شد و جهت تحلیل داده‌های کیفی حاصل از مصاحبه از روش تحلیل محتوا استفاده به­عمل آمد. نتایج حاکی از آن است که بین میزان کاربست معیارهای مختلف مدل تعالی سازمانی EFQM در دانشگاه شهید بهشتی تفاوت معناداری وجود دارد. نتایج هم­چنين نشان داد که معیار "نتایج جامعه" در دانشگاه شهید بهشتی بالاترین رتبه را داشته و پس از آن به ترتیب معیارهای "نتایج کلیدی عملکرد"، "خطّ مشی و استراتژی"، "شراکت‌ها و منابع"، "نتایج کارکنان"، "رهبری"، "فرایند‌ها"، "نتایج مشتریان"، و "کارکنان" قرار دارند. بر حسب مدل EFQM، دانشگاه شهید بهشتی از 1000 نمره‌، نمره‌ 539.4 کسب کرد.

غلامرضا شمس مورکانی, محمد قهرمانی, زهرا معارفوند, فاطمه زنگنه
PDF

هدف پژوهش حاضر استقرار و پیاده­سازی نظام آموزش استاندارد محور مدیران در سازمان شهرداری تهران است. اين پژوهش يك مطالعه توصيفي- پيمايشي است، كه در آن 140 نفر از مدیران شهرداری در سطح استان تهران در سال 1390 به­روش تصادفی ساده مورد بررسي قرار گرفتند. جمع­آوری اطلاعات از طريق پرسشنامه محقق­ساخته در مورد نمونه انجام گردید. روايي ابزار با استفاده از نظر اساتيد مرتبط با موضوع پژوهش با كمك روش تحليل مولفه­هاي اصلي و برازش مدل اندازه­گیری متغیرهای نهفته با استفاده از تحلیل عاملی تأییدی مورد ارزیابی و تأييد قرار گرفت و جهت تعیین پایایی آن از روش آلفای کرانباخ استفاده شد که نشان­دهنده پایایی (79/0= R) است و می­توان گفت ابزار از ویژگی پایایی مناسب برخوردار است. داده­های به­دست آمده با استفاده از الگوی معادلات ساختاری تحلیل گشت و الگوی پیشنهادی مورد آزمون قرار گرفت. نتایج نشان می­دهد که ابعاد راهبردهای آموزش، فرایندهای آموزش، نتایج آموزش دارای رابطه مثبت و معنادار با نظام آموزش مدیران هستند. علاوه بر این، اجرای الگوی معادلات ساختاری نشان داد که داده­ها با الگوی پیشنهادی برازش دارند (0.92= GFI، 0.91= AGFI، 0.93= CFI، 0.88 = NNFI، 0.031MSEA=  )؛ این بدان معناست که رابطه تمامی ضرایب مسیر پیشنهادی الگو نیز معنادار بوده است (p<0.01).

اباصلت خراسانی
PDF

تدوین چارچوب اخلاقی برای تدوین پایان­نامه­های دانشجویی به­منظور کاستن از آسیب­های اخلاقی موجود در این زمینه می­تواند در رشد و توسعه علمی دانشجویان، گروه­های آموزشی و کشور موثر باشد. روش کار پژوهش حاضر در چارچوب روش کیفی صورت گرفته است. ابزار جمع­آوري اطلاعات مصاحبه­هاي نیمه­ساختاریافته بوده است. جامعه پژوهشی عبارت است از  استادان و دانشجویان تحصیلات تکمیلی دانشگاه­های دولتی شهر تهران که از بین آن­ها 37 نفر  براساس قاعده اشباع، به­عنوان اطلاع­رسان انتخاب گردیدند. برای انتخاب اطلاع­رسان­هاي پژوهش از نمونه­گیری هدفمند و روش اطلاع­رسان­های كليدي و گلوله برفی استفاده شده است. برای تحلیل داده­ها از تحلیل محتوای مصاحبه­ها و فرایند کدگذاری استفاده شده است و اعتبار نتايج از طریق بازبيني اعضا و مميزي همكاران تایید شده است. نتایج حاصل از پژوهش نشان مي­دهند که براساس دیدگاه اطلاع­رسان­های پژوهش در فرایند نظارت پژوهشی بایستی به چهار دسته  معیارهای اخلاقی و حرفه­ای مربوط به استادان، معیارهای اخلاقی و حرفه­ای مربوط به دانشجویان، معیارهای اخلاقی و حرفه­ای مربوط به گروه­های آموزشی و معیارهای اخلاقی و حرفه­ای مربوط به جلسات دفاع توجه كرد. برای دست­یابی به وضعیت مطلوب در این زمینه نیاز است که بسترهای قانونی لازم را فراهم نماییم، نیازهای دانشجویان و استادان را تامین کنیم و از طریق به­کارگیری چارچوب­های اخلاقی به کنترل درونی افراد در این حوزه کمک نماییم.

علیرضا مطلبی فرد, بیژن عبداللهی, هدیه محبت
PDF

به منظور بررسی رابطه بین صداقت علمی دانشجویان با  پیشرفت تحصیلی آنان، پژوهشی توصیفی از نوع همبستگی در میان دانشجویان دانشگاه آزاد واحد علوم و تحقیقات تهران انجام شد. نمونه آماری مشتمل بر364 نفر بود، که از طریق نمونه گیری تصادفی طبقه ای انتخاب شدند. برای گردآوری داده ها، از پرسشنامه صداقت علمی و معدل آخرین ترم گذرانده شده دانشجویان برای پیشرفت تحصیلی استفاده گردیده است. برای بررسی پایایی پرسشنامه صداقت علمی، از روش آلفای کرونباخ استفاده شد که 84% بدست آمد. داده ها با استفاده از نرم افزارSPSS  و در دو سطح آمار توصیفی و استنباطی مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. در قسمت آمار توصیفی داده‌های بدست آمده به صورت جداول و نمودارها، فراوانی، میانگین، انحراف استاندارد، ارائه شد و در قسمت آمار استنباطی، از آزمون همبستگی پیرسون و t مستقل استفاده شد. نتایج نشان داد که بین صداقت علمی و پیشرفت تحصیلی همبستگی وجود دارد. همچنین میان دانشجویان دختر و پسر از نظر میزان صداقت علمی و پیشرفت تحصیلی تفاوت وجود دارد. میان دانشجویان کارشناسی و ارشد از نظر پیشرفت تحصیلی تفاوتی مشاهده نشد اما بین آنها از نظر صداقت علمی تفاوت وجود دارد. میان دانشجویان کارشناسی ترم پایین(سال اول و دوم) و ترم بالا (سال سوم و چهارم) از نظر صداقت علمی و پیشرفت تحصیلی تفاوتی مشاهده نشد. بین دانشجویان دانشکده فنی و دانشکده مدیریت از نظر میزان پیشرفت تحصیلی و صداقت علمی تفاوت وجود دارد.

حمیده رشادت جو, اسماعیل مهاجری
PDF

هدف پژوهش حاضر بررسی نقش شیوه­های فرهنگ­سازی در استقرار بهینه نظام آراستگی در دبیرستان­های دخترانه است. روش پژوهش پيمايشي، بر حسب هدف كاربردي، از نظر زمان، مطالعه مقطعي و تكنيك مورد استفاده، پرسشنامه محقق­ساخته است. جامعه آماری کلیه مديران دبیرستان­های دخترانه شهر تهران (500 نفر) در نمونه­اي به حجم  217 نفر بوده که به­صورت خوشه­اي چند مرحله­اي انتخاب شدند. جهت تحليل داده­ها، از آزمون معناداري ضريب همبستگي پیرسون، آزمون كولموگروف- اسميرنف و تحليل واريانس چندمتغيره و آزمون t مستقل استفاده شد. مهم­ترين يافته اين پژوهش نشان مي­دهد كه بین به­كارگيري شیوه­های فرهنگ­سازی با استقرار بهینه نظام آراستگی و مؤلفه­هاي آن رابطه معناداري وجود دارد. هرکدام از این سه شیوه؛ اجرای برنامه­های آموزشی، تعاملات و ارتباطات سازمانی و الگوبرداری، به ترتیب نقش مهم­تری در ایجاد شرایط استقرار بهینه نظام آراستگی داشته و اهمیت اجرای آموزش بیش از سایر شیوه­ها است. کاربرد هر سه می­تواند پیش­بینی میزان استقرار بهینه نظام آراستگی را تا سطح بالایی افزایش دهد.

مرضیه احمدی, اکبر فرجی ارمکی, سعید خواجه ای
PDF

ضمن واکاوی مفهوم رهبری توزیع شده، هدف مطالعه حاضر بررسی تأثیر سبک رهبری توزیع­شده بر رضایت شغلی و تعهد سازمانی با نقش میانجیگر متغیر خوش­بینی تحصیلی معلمان است. روش پژوهش توصیفی از نوع همبستگی بوده و جامعه مورد مطالعه شامل کلیه معلمان مدارس ابتدایی شهرستان کرج است. که با استفاده از روش نمونه­گیری خوشه­ای چندمرحله­ای و جدول جرسی و مورگان تعداد 160 نفر به­عنوان نمونه انتخاب و مورد مطالعه قرار گرفتند. برای گردآوری داده‌ها از پرسشنامه استاندارد شده، که شامل چهار قسمت (سنجش رفتار رهبر گورودن (2005)، تعهد سازمانی می­یر و آلن (1990)، رضایت سازمانی آلترمن و ورهاق (2007)، و خوش­بینی تحصیلی هوی و وولفوک (2009)) بود استفاده شد. پرسشنامه مذکور دارای 66 گویه (36 ایتم برای سنجش خوش­بینی تحصیلی، 20 گویه برای سنجش رفتار رهبری، 6 گویه برای سنجش تعهد سازمانی و 6 گویه برای سنجش رضایت شغلی) است. داده­ها با استفاده از رگرسیون چندگانه و تحلیل مسیر مورد تحلیل قرار گرفتند. یافته­ها نشان داد که رهبری توزیع­شده پیش­بینی­کننده خوش­بینی، رضایت و تعهد سازمانی است. اما درجه تاثیرگذاری آن بر تعهد سازمانی بیش از سایر متغیرها است. هم­چنین تاثیر رهبری توزیع­شده بر رضایت شغلی به­صورت غیرمستقیم است. متغیرهای دموگرافیک نیز تعهد سازمانی را بیش از رضایت شغلی تبیین می­نمایند. هم­چنین یافته­ها نشان داد که هیچ­کدام از متغیرهای دموگرافیک، خوش­بینی تحصیلی را پیش­بینی نمی­کنند. در نهایت خوش­بینی تحصیلی نیز تعهد حرفه­ای و رضایت شغلی را به­طور معناداری پیش­بینی می­نماید.

علی یاسینی, فایق محمدی, طاهره یاسینی
PDF