دوره 5, شماره 2

پاییز و زمستان 1391

فهرست مطالب

مقالات

بی­گمان ساختار نظام آموزشی در یک کشور یکی از مهم­ترین و چالش­زاترین مباحث تصمیم­گیری در حیطه مدیریت و برنامه­ریزی نظام آموزشی محسوب می­شود. مسئله تناسب یا نحوه ارتباط میان ساختار آموزش و پرورش و آموزش عالی مقوله­ای است که در کشور ایران همیشه با نوعی قبض و بسط نظری همراه بوده است.  به نحوي که از یک­سو جداسازی این دو مسبوق به دلایل منطقی و قابل دفاع است. و از سوی دیگر گاهی اوقات زمزمه ضرورت ادغام و یکپارچه کردن آن­ها مطرح می­شود. مقاله حاضر برآن بوده است تا به­دور از جهت­گیری­ها و تعصبات سازمانی و یا برخوردهای عاطفی با این مقوله، وضعیت موجود نسبت میان دو نظام را با تاسی از مبانی نظری و نیز مطالعات تطبیقی در کشورهای مختلف جهان در قالب سناریوهای مختلف به تصویر کشد. و سیمایی نسبتاً جامع از این نسبت­ها یا ارتباطات موجود را برای لحاظ کردن در تصمیمات آتی فراهم سازد. در این راستا، ضمن بررسی منابع و مدارک علمي پژوهشي، وضعیت موجود در 10 کشور منتخب از 5 قاره جهان با استفاده از روش نمونه­گیری هدفمند و یا استفاده از اطلاعات جدید تبیین شده و ضمن ترسیم سناریوهای مختلف، نتیجه را در قالب یک نشست تخصصی Focus group)) مورد اعتباربخشي قرار داده است.

کورش فتحی واجارگاه, حمید ملکی
PDF

پژوهش حاضر به­منظور بررسی رابطه بین هوش هیجانی و تعهد سازمانی کارکنان دانشگاه شهید بهشتی انجام گردید. روش پژوهش توصیفی–همبستگی است و جامعه آماری شامل کلیه کارکنان در سال 1390 با حجم 928 نفر مي‌باشد که با استفاده از جدول مورگان 273 نفر به­عنوان نمونه از طريق روش نمونه­گیری تصادفی طبقه‌اي انتخاب گردید. ابزار گردآوری داده‌ها، دو پرسشنامه هوش هیجانی سیبر یاشرینگ (1995) و تعهد سازمانی موادی، استیرز و پورتر (1979) مي‌باشد. اعتبار پرسشنامه‌ها از طریق آلفای کرونباخ محاسبه گردید و برای دو پرسشنامه هوش هیجانی و تعهد سازمانی به ترتیب 91/0 و 82/0 به­دست آمد؛ از 273 پرسشنامه 240 پرسشنامه عودت داده شد. برای تحلیل داده‌ها از آزمون­هاي ضریب همبستگی پیرسون و تحلیل رگرسیون چندمتغیری استفاده شد. یافته‌ها نشان داد که بین هوش هیجانی و تعهد سازمانی همبستگی مثبت و معناداري وجود دارد. هم­چنین بین خودآگاهی، هوشیاری اجتماعی، مهارت‌های اجتماعی و خودانگیزی با تعهد سازمانی رابطه معناداری وجود دارد؛ ولی بین خودکنترلی و تعهد سازمانی نیروی انسانی رابطه معناداری يافت نشد.

غلامرضا شمس مورکانی, مریم بوستان کار, سعادت علی یاری
PDF
در اين پژوهش، به آموزش­هاي الكترونيكي، يادگيري مجازي گفته مي­شود. اين پژوهش جهت بررسي اثر آموزش مجازي به­روش لايتنر پرو دات كام بر پيشرفت تحصيلي دانش­آموزان دبيرستانی صورت گرفت. نمونه 712 نفر از بين دانش­آموزان مقطع متوسطه به­طور تصادفي انتخاب شدند. با توجه به رشته­های تحصيلی، 432 نفر در گروه آزمايش و 280 نفر در گروه كنترل به­طور تصادفي قرار گرفتند. ابزار پژوهش سايت كمك آموزشي لايتنر پرو دات كام بود. به مدت 4 ماه روش مطالعه دانش­آموزان، يادگيري مجازي به­روش لايتنر پرو (پردازش اطلاعات) بود که پيشرفت تحصيلي آن­ها هر روز توسط دبيران و والدين (دورکاری) بررسي می­شد. نتايج كوواريانس محاسبه شده در سطح 01/0 براي متغير گروه­هاي پژوهش معني­دار و براي متغيرهاي رشته­هاي تحصيلي معني­دار نبود. يافته‌هاي پژوهش نشان دادند، روش يادگيري مجازي همراه با دور كاري معلم و حضور مجازي والدين بر پيشرفت تحصيلي دانش­آموزان گروه آزمايش نسبت به گروه كنترل تاثير بيشتري داشته و در پيشرفت تحصيلي رشته­های مختلف به يك ميزان موثر بوده است.
سیده منور یزدی, غزال زند کریمی
PDF

هدف پژوهش حاضر بررسی میزان رعایت اصول سازماندهی محتوا (توالی، وحدت و مداومت) در تدوین مفاهیم و مولفه­های محیط زیست در محتوای دوره دبستانی از دیدگاه آموزگاران شهر تهران و ارائه راهکارهای مناسب برای آن است. روش پژوهش کاربردی و در بعد کمی و توصیفی از نوع پیمایشی است. جامعه آمـــاری شامل کلیه آموزگاران ابتدایی شهر تهران به تعداد (13009N=) نفر بوده است که حجم نمونه مطابق با جدول مورگـــان (375n=) نفر برآورد گردید که به شیوه تصادفی طبقه­ای از جامعه آماری انتخاب شد. ابزار گردآوری داده­ها، پرسشنامه محقق ساخته با هدف مطالعه رعایت سه اصل سازماندهی محتوا (توالی، وحدت و مداومت) در تدوین محتوای مشتمل بر این مفاهیم و مولفه­ها با ضریب آلفای 93/0 در طیف پنج درجه­ای لیکرت (در این پرسشنامه درجه متوسط این مقیاس به علت کنترل خطای گرایش به مرکز یا میانگین حذف شده است) بوده است. داده­های گردآوری شده به کمک روش­های آمار توصیفی و استنباطی هم­چون آزمون تی تک­نمونه­ای مورد تحلیل قرار گرفته است. برای انجام محاسبات از نرم­افزار آماری SPSS17 استفاده شده است. نتایج نشان داد از آزمون تی­تک نمونه­ای حاکی از آن که از دیدگاه آموزگاران سه اصل سازماندهی محتوا (توالی، وحدت و مداومت) در تدوین مفاهیم و مولفه­های آموزش محیط زیست محتوای دوره دبستانی رعایت شده است.

سیدمحمد شبیری, محمدرضا سرمدی, لیلا پرهیزکار
PDF

هدف پژوهش حاضر بررسی کارآمدی مدل EFQM در ارزیابی مدارس غیردولتی دوره راهنمایی و متوسطه از دیدگاه مدیران و دبیران آن­ها تدوین شده است. روش پژوهش پیمایشی، و بر حسب هدف، کاربردی و از نظر زمان، مطالعه مقطعی و تکنیک مورد استفاده مطالعه مقطعی، به کمک پرسشنامه می­باشد.جامعه آماری شامل کلیه مدیران و دبیران مدارس غیردولتی دوره متوسطه و راهنمایی شهرستان ورامین می­باشد. تعداد کل جامعه 304 نفر می­باشد که از این تعداد 28 نفر را مدیران و 276 نفر را دبیران مدارس غیردولتی دوره راهنمایی و متوسطه تشکیل می­دهند. در پژوهش حاضر، محقق در انتخاب مدیران از روش سرشماری کامل و در انتخاب دبیران، از روش نمونه­گیری تصادفی طبقه­ای سود جسته است. بنابراین تعداد مدیران، 28 نفر و تعداد دبیران با استناد به جدول کرجسی و مورگان برابر با 162 نفر محاسبه گردید. به­منظور تجزیه و تحلیل داده­ها، علاوه بر استفاده از شاخص­های آمار توصیفی، از روش­های آمار استنباطی نظیر آزمون t تک­گروهه، t دوگروهه مستقل و تحلیل واریانس همبسته استفاده شده است. مهم­ترین یافته این پژوهش و تطبیق آن با سایر پژوهش­ها نشان می­دهد که مدل EFQM همان­طور که در سازمان­های صنعتی کارآمد بوده و در چندین دانشگاه در سرتاسر اروپا و آسیا با موفقیت به اجرا درآمده است در سطح مدارس نیز می­تواند جهت ارزیابی عملکرد مورد استفاده قرار گیرد. مدارس غیردولتی به­دلیل اهمیت جلب رضایت مشتری در کلیه فرآیندهای سازمانی، ناگزیر از دستیابی به مزیت رقابتی و حفظ آن در زمینه­های مختلف می­باشند و همین امر موجب می­گردد تا آن­ها اقبال وسیع­تری در جهت اتخاذ رویکردهای نوین نسبت به مدارس دولتی نشان دهند.

 

سعید خواجه ای, ملیحه ناظمی
PDF

هدف پژوهش حاضر مشخص کردن عوامل موثر بر بهبود کیفیت آموزش­های ضمن خدمت بلندمدت و میزان تاثیر این عوامل از دیدگاه معلمین، مدیران، مدرسان و متخصصان است. در پژوهش حاضر محقق در پی پاسخ به سئوالات زیر است: الف. عوامل موثر بر بهبود کیفیت دوره­های ضمن خدمت بلندمدت کدام‌اند؟ ب. هریک از این عوامل مرکب از چه شاخص­هایی است؟ ج. چه تفاوتی بین نگرش­های معلمان، مدیران، مدرسان و متخصصان درخصوص عوامل و شاخص­ها وجود دارد؟ نمونه پژوهش، 600 نفر از معلمان، مدیران، مدرسان و متخصصان بود که به روش نمونه­گیری تصادفی، طبقه­ای متناسب با حجم جامعه انتخاب و پرسشنامه­ای شامل 86 سئوال بر روی آن­ها اجرا گردید. از این گروه تعداد 537 پرسشنامه تکمیل و مورد تجزیه و تحلیل قرارگرفت. بعد از گردآوری داده­ها همبستگی هر ماده با نمرۀ کل محاسبه گردید و تمام سوال­ها دارای همبستگی بالا معنادار بوده و ضریب آلفای کرانباخ برای مجموعه 86 ماده­ای برابر با 986/0 گردید. برای بررسی داده­های تحقیق از روش، تحقیق عاملی و جهت جوابگویی به سوال سوم از تحلیل واریانس یک­راهه استفاده گردید. روش پژوهش حاضر از نظر اهداف، توسعه­ای از نظر داده­ها کمی و از نظر ماهیت زمینه­یابی مقطعی است. مقدار کفایت نمونه­برداری (KMO) برابر971/ 0و معنادار بودن مشخصه کرویت بارتلت حاکی از وجود شرایط مناسب جهت اجرای تحلیل عاملی بوده است. بر پایۀ روش تحلیل مولفه­های اصلی و چرخشی به شیوه واریماکس با توجه به ماتریس عاملی، نمودار اسکری و درصد واریانس تعیین شده از مجموعه 86 سئوال 6 عامل استخراج گردید. این 6 عامل بر روی هم 4/61 درصد کل واریانس متغیرها را پوشش می­دهد که سهم عامل یکم با 21 سئوال و ارزش ویژه در حدود 587/39 درصد کل واریانس متغیرها را توجیه می­کند. یافته­ها نشان دادند که عوامل موثر در کیفیت دوره­های آموزش ضمن خدمت بلندمدت به ترتیب اولویت عبارتنداز: بودجــه و زمـان، محتوای آموزشی، تجربه و تسلط علمی مدرس، انگیزه و تلاش دانشجو، محیط آموزشی، مدیریت و رهبری دوره. هم­چنین مقایسۀ نظرات چهار گروه شرکت­کننده در پژوهش نشان داد که بین نظرات مدرسان با گروه­های معلمان و متخصصان تفاوت معناداری وجود دارد.

مریم شباک
PDF

این مقاله با هدف بررسی موانع بکارگیری کارآمد فناوری اطلاعات و ارتباطات در تحقیقات دانشجویی دانشجویان مقطع کارشناسی ارشد دانشگاه شهید بهشتی انجام شده است. بدین منظور چهار مانع زیرساختی_فنی، اقتصادی، فردی و آموزشی مورد بررسی قرار گرفت. پژوهش حاضر از نوع توصیفی_پیمایشی بوده و جامعه آماری آن نیز دانشجویان علوم تربیتی مقطع کارشناسی ارشد (133N=) دانشگاه شهید بهشتی بودند که بر اساس جدول مورگان، (98   (N=نفر از طریق نمونه­گیری تصادفی ساده به عنوان نمونه تحقیق انتخاب شدند. ابزار جمع­آوری اطلاعات پرسشنامه استاندارد بر مبنای طیف لیکرت 5 درجه­ای (خیلی کم - کم - متوسط - زیاد - خیلی زیاد) بوده است. به منظور تجزیه و تحلیل آماری داده­های این پژوهش، از شاخص­های آمار توصیفی مانند فراوانی و محاسبه میانگین و انحراف استاندارد و از روش­های آمار استنباطی مانند t تک نمونه­ای، t مستقل و آزمون فریدمن استفاده شده است. نتایج کلی پژوهش حاکی از آن است که میزان موانع فردی موانع فنی- زیرساختی در بکارگیری کارآمد فناوری اطلاعات و ارتباطات در تحقیقات دانشجویی در سطح متوسط و تأثیر موانع اقتصادی و موانع فرهنگی - آموزشی در سطح کمتر از متوسط بوده است. اما در مجموع نتایج آزمون فریدمن (سوال 5 تحقیق) نشان داد که موانع فنی - زیرساختی بیشترین و موانع فرهنگی - آموزشی کمترین تأثیر را در عدم بکارگیری کارآمد فناوری اطلاعات و ارتباطات در تحقیقات دانشجویی دارد. هم­چنین، نتایج آزمون t گروه­های مستقل نشان می­دهد، که دانشجویان دختر نسبت به دانشجویان پسر، به تأثیر موانع فنی – زیرساختی، موانع اقتصادی و موانع فرهنگی-آموزشی در بکارگیری کارآمد فناوری اطلاعات و ارتباطات در تحقیقات دانشجویی بیشتر اعتقاد دارند.

محمد جوادی پور, صدیقه کاظم پور
PDF