دوره 4, شماره 2

پاییز و زمستان 1390

فهرست مطالب

مقالات

تحقیق حاضر با هدف شناسایی نیازهای آموزشی مدیران میانی شرکت ایران خودرو و مجموعه‌های وابسته به آن در سه حیطه توسعه‌ای، مکمل و حل مسئله تدوین شده اسـت. این پژوهش،‌ از نوع کاربردی و توصیفی محسوب می‌گردد. جامعه آماری پژوهش، شامل کلیه مدیران میانی بخش ستادی شرکت ایران خودرو و مجموعه‌های وابسته به آن می‌باشد. تعداد کل جامعه 514 نفر می‌باشد که از این تعداد، 220 نفر به روش نمونه‌گیری طبقه‌ای نسبی انتخاب شدند. به منظور تجزیه و تحلیل داده‌ها، علاوه بر استفاده از شاخص‌های آمار توصیفی،‌ از روش‌های آمار استنباطی آزمون t مستقل، تحلیل واریانس یکراهه و آزمون توکی استفاده شده است. نتایج تحقیق نشان داد که پاسخ‌دهندگان در بیشتر موارد، توانایی خود را در زمینه نیازهای سه گانه در حد مطلوب ارزیابی نموده‌اند و تنها در زمینه افزایش امنیت محصولات (حیطه نیازهای مکمل) و در زمینه آشنایی با سیستم‌های اطلاعات مدیریت، برخورداری از مهارت‌های مدیریت زمان و توانایی حفظ و توسعه مدیریت بودجه (حیطه نیازهای حل مسئله)، نیاز خود را در حد بالا ارزیابی نموده‌اند. برای تعیین اولویت نیازهای فوق از روش فریدمن استفاده گردید. در پاسخ به سؤال مشخص گردید که فقط در نیازهای مکمل دیدگاه مدیران به توجه به سابقه خدمت آنها متفاوت بوده است و بالاخره نتایج نشان داد که مدیران مذکور از حد بالایی از استانداردهای آموزشی برخوردار بودند.

محمد یمنی, سودابه حسن زاده بارانی کرد, اباصلت خراسانی
PDF

با توجه به اهميت و نقش تعيين­كنندة ‌ساختار سازماني بر كاركردها و عوامل مختلف سازمان و در نتيجه،‌ تأثير آن بر ميزان خلاقيت و نوآوري سازماني، تحقيق حاضر با هدف «مقايسه‌ ميزان خلاقيت سازماني و ابعاد شش‌گانه آن در مدارس با ساختار ارگانيكي و مكانيكي» به روش پیمایشی صورت پذيرفته  است و جامعه آماري آن 280 نفر از مديران مدارس متوسطه شيراز بود که تعداد 160 نفر ازآن‌ها  بر اساس فرمول کوکران و به روش نمونه‌گيري تصادفي طبقه‌اي – سهميه‌اي به عنوان افراد نمونه انتخاب شدند. ابزارهاي مورد استفاده در اين پژوهش دو مقياس ساختار سازماني با سه بعد (تمرکز، رسميت، پيچيدگي) و خلاقيت سازماني با شش بعد (تحمل شکست، ‌پذيرش ابهام، تشويق نظريه‌هاي جديد، پذيرش تغيير، تحمل تضاد و کنترل بيروني کم) بود که پايايي آن‌ها از طريق ضريب آلفاي کرانباخ و روايي آن‌ها به‌صورت صوری تأيید شد. جهت تحليل داده‌ها از آزمون‌هاي t مستقل، همبستگی پیرسون و تحليل واریانس دوطرفه استفاده گرديد.  نتايج تحقيق نشان داد که ميزان خلاقيت سازماني در مدارس با ساختار ارگانيكي بيشتر از مكانيكي است. هم‌چنين نتايج به‌دست آمده از آزمون t مبين آن بود که بين مدارس با ساختار ارگانيكي و مكانيكي از نظر ابعاد شش‌گانه خلاقيت سازماني نيز تفاوت معناداري وجود دارد که ميزان همه ابعاد در ساختارهاي ارگانيكي بيشتر از مکانيکي بود. بر این اساس ساختارهای ارگانيکي از شكست نمي‌ترسند، ‌ايده‌ها و نظريات مبهم را مي‌پذيرند و افراد را تشويق به ارائه ايده‌هاي جديد مي‌کنند. در مقابل تغيير مقاومت كمتري داشته ‌و از تغيير استقبال مي‌کنند و هم‌چنين از پيدايش نظريات متناقض در سازمان استقبال كرده‌ و از كنترل و نظارت مستقيم كمتري نسبت به مدارس مكانيكي برخوردارند.

علی اصغر حیات, کرامت اسمی, سید محمد میرکمالی
PDF

هدف پژوهش حاضر  بررسي توصيفي است و منظور ساخت و هنجاريابي آزمون پيشرفت تحصيلي درس رياضي دانش‌آموزان سال اول دبيرستان انجام شده است. گروه نمونه به تعداد هزار نفر (500 دختر و 500 پسر) دانش‌آموزان سال اول دبيرستان  شهرستان سنندج است. گروه نمونه به شيوه تصادفي انتخاب شده و از نظر متغيرهاي جنسيت و منطقه و  محل تحصيل همتا گرديدند. ابزار مورد استفاده آزمون محقق ساخته چهار  خرده آزمون تحت عنوان آزمون پيشرفت تحصيلي درس رياضي هر كدام 100 سئوال جمعاً با 400 سئوال و با  محتواي چهار خرده آزمون  A ,B ,C ,D با اعتبار 96/0 و 98/0 و 90/0 و 92/0 مي­باشد. آزمون از روايي محتوايي با استفاده از نظر متخصصين و اعتبار ميانگين خرده آزمون­ها با استفاده از فرمول 20 كودر- ريچاردسون حدود 92/0 مي­باشد. سئوال­هاي آزمون­هاي مزبور با حدود 250 الي 300 نفر پيش از اجرا  براي هر خرده آزمون اجرا شده و به روش كلي kelly گروه‌هاي قوي و ضعيف به صورت 27% گروه بالا و 27% گروه پايين  ضريب دشواري و ضريب تميز سئوال­ها تعين گرديده شد و سئوال­هاي نامناسب حذف و سؤال­هاي مناسب جايگزين گرديد. يافته‌ها نشان داد عملكرد تحصيلي دانش‌آموزان دختر بهتر از  پسران است و همچنين سئوالات آزمون­ها با رعايت هدف­هاي رفتاري و طبقه‌بندي شناختي بلوم سازگار بوده و 22% درصد از سئوالها در سطح آسان با ضريب دشواري P=0/70 و50 درصد سئوالها در سطح متوسط با ضريب دشواري P=0/50 و 18%  درصد سئوالها در سطح دشوار با ضريب دشواري p=0/30 تهيه شده و 10% درصد بقيه در سطح آسان – متوسط تهيه شدند. هنجاريابي(نرم) بر طبق رتبه درصدي با استفاده از نمرات Z و CEEB و AGCT  تهيه گرديد. اين آزمون به عنوان آزمون پيشرفت تحصيلي براي دانش‌آموزان از لحاظ اصول روان‌سنجي و سنجش اندازه‌گيري براي ارزشيابي دانش‌آموزان مناسب مي‌باشد و مي‌تواند مورد استفاده دبيران متوسطه و دانش‌آموزان بعنوان ارزشيابي تشخيصي تكويني و تراكمي مورد استفاده قرار گيرد.

حسن پاشاشریفی, حامد نوری
PDF

تحقیق حاضر به منظور بررسی رابطه بین جوّ سازمانی و توانمندسازی دبیران دبیرستان­های متوسطه انجام گرفته است. روش پژوهش توصیفی از نوع همبستگی است. بدین منظور  89 دبیر از دبیرستان­های شهر بجنورد به‌عنوان نمونه با روش نمونه­گیری تصادفی ساده انتخاب گردید. برای اندازه‌گیری جوّ سازمانی از پرسش‌نامه چهار مؤلفه‌ای هوی و سیبو و برای توانمندسازی از پرسش‌نامه هشت مؤلفه‌ای ژاف و اسکات استفاده به عمل آمد. روایی هر دو پرسش‌نامه به تأیید متخصصان رسید و برای سنجش پایایی ابزارها از آلفای کرونباخ استفاده شد که به ترتیب 78/0 و 88/0 به‌دست آمد. جهت تحلیل داده‌ها، از آزمون‌های تحلیل واریانس، ضریب همبستگی پیرسون، t و آزمون مربعات استفاده شد. نتایج نشان داد که بین جوّ سازمانی مدارس و توانمندسازی دبیران ارتباط مثبت و قوی وجود دارد. بین جوّهای باز و متعهدانه مدارس و توانمندسازی دبیران رابطه معناداری وجود دارد و این رابطه مستقیم است. بین جوّ غیرمتعهدانه مدارس و توانمندسازی دبیران رابطه معناداری وجود ندارد. بین جوّ بسته مدارس و توانمندسازی دبیران رابطه معناداری وجود دارد و این رابطه مستقیم است.

غلامرضا شمس مورکانی, کلثومه گریوانی
PDF

تجربه گروهی دانشجویان در محیط دانشگاه با مجموعه پیچیده‌ای از تجارب و تعاملات همراه بوده و در صورت سازنده بودن، آثاری همچون توسعه سرمايه انساني را در پی‌داشته و در غیر این صورت مي‌تواند در قالب موانع مشارکت، تعامل آزاد آنان را مسدود  نمايد. از جمله این موانع وجود دوگرایی‌هایی می‌باشد که دانشجویان فرهنگ‌ها و قومیت‌ها به دلایل مختلف و از جمله ضعف در احترام نسبت به فرهنگ يكديگر از هم جدا مانده و از مشارکت اجتماعی و سهيم شدن در تجارب دو جانبه محروم می‌گردند. تحقیق کیفی حاضر به روش قوم‌نگاری در سطوح برنامه درسی پنهان از نظر سیلور و الکساندر و با هدف بررسی وضعیت احترام به تنوع فرهنگی در الف) تعامل دانشجویان با یکدیگر، ب) تعامل دانشجویان با اساتید و ج) محیط و فضا و با مطالعه یکساله برروی 40 نفر از دانشجویان کارشناسی در سه گروه علوم انسانی، فنی و مهندسی و علوم پایه انجام گردیده است. یافته‌های تحقیق که با استفاده از ابزارهاي متنوع کیفی شامل اتوبیوگرافی، مشاهده، مصاحبه، يادداشت ‌برداري، ژورنال‌نويسي‌، ضبط صدا، فيلم‌برداري و بررسي مستندات به‌دست آمده‌اند‌، حاکی از آن است که دانشجویان تجارب متفاوتي را در فرايند تحصيل خود در مورد فرهنگ و قومیت­شان به‌دست آورده‌اند که محققان از طریق تحلیل محتوایی آن‌ها را مورد تجزیه و تحلیل قرار داده‌اند.

علیرضا عراقیه, کوروش فتحی واجارگاه, نادر برزگر, سعید مرادی
PDF

در این پژوهش، پژوهش‌گران بر مبنای الگوی سیپ، اقدام به انتخاب 73 شاخص مهم ارزشیابی هیأت نظارت و ارزیابی و بررسی وضعیت موجود و امکان کاربرد آن‌ها، در ارزشیابی از زمینه‌ها، درون‌دادها، فرآیندها و نتیجه‌های برنامه‌درسی دوره تحصیلات تکمیلی دانشگاه‌های‌ اصفهان، صنعتی اصفهان و شهرکرد، برای ارائه یک الگوی مناسب، نموده‌اند. نوع پژوهش کاربردی و روش آن توصیفی- تحلیلی و پیمایشی بوده است. جامعه‌ آماری بخش کمی، شامل تمامی 11635 نفر هیأت علمی، دانشجویان و دانش‌آموختگان دوره تحصیلات تکمیلی سه دانشگاه­ مذکور بوده که 652 نفر آنان به عنوان نمونه‌ انتخاب گردید. جامعه آماری بخش کیفی اعضای هیأت علمی سه دانشگاه‌ مذکور بوده که30 نفر به روش نمونه‌گیری هدف‌مند، انتخاب گردید. داده‌های پژوهش از طریق پرسش‌نامه و مصاحبه، گردآوری شده‌اند. روایی ابزار توسط 15 نفر از استادان دانشگاه اصفهان تأیید گردید. ضریب آلفای کرانباخ شاخص‌های وضعیت موجود پرسش‌نامه 96/0 و ممکن آن 97/0 بوده و پایایی فرم مصاحبه از طریق متخصصان و روش سه‌سوسازی، بررسی گردید. طبق نتایج پژوهش، میانگین نمره نگرش افراد به وضعیت موجود شاخص‌های مربوط به ارزشیابی از تمامی مؤلفه‌های مورد بررسی (انتظارات، هدف‌ها، استادان، دانشجویان، امکانات، یاددهی-یادگیری، مدیریت و نظارت، محصولات، برون‌دادها و پیامدها)، در حد متوسط و کمتر از آن بوده (3≥ و 01/0p<)، اما میانگین نمره نگرش آنان به امکان استفاده از تمامی شاخص‌ها، در حد زیاد بوده است(4< و 0001/0p<). بنابراین استفاده از تمامی آن‌ها ‌در ارزشیابی از برنامه‌درسی، طبق الگوی ارائه شده، پیشنهاد می‌شود.

محمد نیکخواه, مصطفی شریف, احمدرضا نصر, هوشنگ طالبی
PDF

هدف از پژوهش حاضر بررسي حوزه منابع انساني (كاركنان) شركت توزيع نيروي برق استان آذربايجان غربي براساس مدل كيفيت بنياد اروپايي (EFQM) می‌باشد پژوهش حاضر توصیفی و از نوع پژوهش‌های کاربردی است. جامعه آماری مورد مطالعه در این پژوهش کلیه مدیران و کارشناسان شرکت توزیع نیروی برق استان آذربایجان غربی می‌باشد که با استفاده از جدول مورگان تعداد نمونه 70 نفر می‌باشد. جهت پایایی پرسش‌نامه از روش برآورد ضریب آلفای کرونباخ استفاده گردیده است. مقدار بدست آمده 89/0 بود. جهت آزمون سؤالات تحقیق از آمار توصیفی و آمار استنباطی (آزمون t و تحلیل واریانس یک راهه) استفاده شده است بدین صورت که در سؤالات 1 تا 6 از آزمونt  و سؤالات 7 و 8 تحقیق از تحلیل واریانس یک راهه استفاده شده است. ‌نتایج پژوهش حاکی از آن است که امتیاز شاخص‌های برنامه‌ریزی، مدیریت و بهبود منابع انسانی در سطح پایین بوده است. شناسایی، توسعه و حفظ دانش و شایستگی کارکنان در حد متوسط انجام می‌شود. مشارکت کارکنان در مسائل سازمان در حد متوسط ارزیابی شده است. نحوه ارتباط و گفتمان متقابل بین کارکنان و سازمان در سطح پایین ارزیابی شده است. میزان تقدیر و تشویق سازمان از کارکنان در حد بالایی مورد ارزیابی قرار گرفته است. با توجه به نتایج به‌دست آمده از این پژوهش، مدیران سازمان باید نسبت به شاخص‌های برنامه‌ریزی، مدیریت و بهبود منابع انسانی و نحوه ارتباط متقابل بین سازمان و کارکنان، توجه بیشتری را مبذول دارند.    

مهدی کفاش, علی حیدری, محمدحسن پرداختچی
PDF