palette
    درباره نویسنده

    محمد راسخ
    دانشکده حقوق
    ایران

    دکترای حقوق و فلسفه

«حق» يا «ارزش» حيات؟ نکته ای منطقی در باب ادعای حق بر حیات
محمد راسخ

چکیده

نظريه­ هاي موجهة حق اين مفهوم را، مستقيم يا غيرمستقيم، بر اساس کرامت ذاتي انسان بنا مي­ کنند. نظرية مبتني بر اصلِ ماهويِ فلسفة ارزشِ ايمانوئل کانت قابل دفاع­ ترين نظريه در اين حوزه مي­ نمايد. اصل يادشده بر غايت بودن حيات انساني يا، به تعبيري سلبي، بر منع برخورد ابزاري با انسان دلالت مي­ کند. لازمة اين اصل "برابري ارزشي" انسان­ هاست. برابري ارزشي به نوبة خود مقتضي حمايت از برخي ادعاهاي فردي و تضمين آنهاست. اين ادعاها در تاريخ انديشه و عمل انسان به «حق» ("حق­ داشتن" و نه "حق­ بودن") شهرت يافته ­اند. پيداست «ارزش» حيات انسان مبناي «حق» اوست. پرسش اکنون اين است که آيا منطقاً مي­ توان از «دليل» (ارزش حيات انسان) با عنوان «مدعا» (حقوق بنيادين انسان) ياد کرد؟ اين پرسش به حق­ مصونيت ­ها در برابر حبس ناموجه، شکنجه، مجازات اعدام، برده­ داري يا ضرب و جرح يا به حق ­ادعاها بر غذا، پوشاک، سرپناه يا درمان باز نمي­ گردد، بل به بنياد اين حق ­ها روي دارد.

واژگان کلیدی
کرامت ذاتي انسان، برابري ارزشي، حق، دليل، مدعا

منابع و مآخذ مقاله

دورکين، رونالد (1381)، "حق چون برگ برنده"، ترجمه و پيشگفتار محمد راسخ، نامه مفيد، شماره 29.

راسخ، محمد (1388)، "نظرية حق"، در حقوق بشر در جهان معاصر، تهران: کميسيون حقوق بشر اسلامی.

راسخ، محمد (1392 (الف))، حق و مصلحت: مقالاتي در فلسفه حقوق، فلسفه حق و فلسفه ارزش، جلد دوم، تهران: نشر نی.

راسخ، محمد (1392 (ب))، "مفهوم کرامت ذاتی انسان"، در جامعة بین الملل و حقوق بین الملل در قرن بیست و یکم، به کوشش دکتر قاسم زمانی، تهران: خانة اندیشمندان علوم انسانی، صص 268-265.

راسخ، محمد و عامری، فائزه (1392)، "رویکرد نظری به مفهوم حق نسل سوم"، در پژوهش حقوق عمومی، شمارة 39.

راسخ، محمد (1393)، حق و مصلحت: مقالاتي در فلسفه حقوق، فلسفه حق و فلسفه ارزش، جلد اول، ویراست دوم، تهران: طرح نو.

راسخ، محمد (1394)، درس گفتارهای فلسفة حق و فلسفة حقوق عمومی، تهران: خانة اندیشمندان علوم انسانی.

رحماني، زهره (1388)، برابري حق، تز دکتري به راهنمايي دکتر محمد راسخ، دانشکدة حقوق، دانشگاه شهيد بهشتي.

فريمن، مايکل (1387)، حقوق بشر، ترجمه محمد کيوانفر، تهران: انتشارات هرمس و ناقد.

لاگلین، مارتین (1387)، مبانی حقوق عمومی، مقدمه و ترجمة محمد راسخ، تهران: نشر نی.

موحد، محمد علي (1381)، در هواي حق و عدالت: از حقوق طبيعي تا حقوق بشر، تهران: نشر كارنامه.

والدرون، جرمي (1379)، "فلسفه حق"، ترجمه و پيشگفتار محمد راسخ، نامه مفيد، شماره 21.

Arendt, H. (1968), The Origins of Totalitarianism, 2nd ed., San Diego, CA: Harcourt Brace Jovanovich.

Bertrand, M. (2006), The Right to Life in European Constitutional and International Case-Law, Strasbourg: Council of Europe.

Brownlie, I. (ed.) (1998), Basic Documents on Human Rights, 3rd ed., Oxford: Clarendon Press.

Dworkin, R. (1971), “Rights and Interests”, The New York Review of Books 4, 44-45.

Dworkin, R. (1987), “Liberalism”, in Public and Private Morality, ed. by S. Hampshire, Cambridge: CUP.

Gardiner, B. (2014), "Animal Welfare, Animal Rights", Australian Veterinary Jouranl, Vol. 92 (3).

Gewirth, A. (1982), Human Rights: Essays on Justification and Applications, Chicago: UCP.

Isaac, J.C. (1996), "A New Guarantee on Earth: Hannah Arendt on Human Dignity and the Politics of Human Rights", American Political Science Review, Vol. 90 (1), pp. 61-73.

Jones, P. (1994), Rights, London: MacMillan.

Kant, I. (1996 [1785]), Groundwork of the Metaphysic of Morals in Practical Philosophy, trans. Mary I. Gregor, Cambridge: CUP.

Kateb, G. (2011), Human Dignity, Cambridge, Mass.: Harvard University Press.

Kleinig, J. and Evans, N.G. (2013), "Human Flourishing, Human Dignity, and Human Rights", Law and Philosophy, Vol. 32 (5), pp. 539-564.

Kramer, M. (1998), “Rights Without Trimming”, in M.H. Kramer & N.E. Simmonds & H. Steiner, A Debate Over Rights, Oxford: Clarendon Press.

O’Neil, O. (2003), “Autonomy: The Emperor’s New Clothes”, in The Aristotelian Society Supplementary Volume LXXVII, London: Blackwell, pp. 1-21.

Ramcharan, B.G. (ed.) (1985), The Right to Life in International Law, Dordrecht: Martinus Nijhoff.

Steiner, H.J. & Alston, P. (1996), International Human Rights in Context: Law, Politics, Morals, Oxford: Clarendon Press.

Sunstein, C.R. and Nussbaum, M.C. (2006), Animal Rights: Current Debates and New Directions, Oxford: OUP.

Waldron, J. (ed.) (1986), Theories of Rights, Oxford: OUP.


DOI: http://dx.doi.org/10.22034/rj.v20i3.11789
ارجاعات
  • در حال حاضر ارجاعی نیست.