palette
برنامه راهبردی مخاطرات محیطی در روستاهای جنوب شرقی دریاچه ارومیه (مطالعه موردی: روستاهای بناجوی غربی شهرستان بناب)

چکیده
افزایش جمعیت و فعالیت‌های آن از یک سو، گسترش شهرهای بزرگ، تغییرات اقلیمی از سوی دیگر باعث خشک شدن دائمی یا فصلی دریاچه‌ها و تالاب‌ها شده و در نتیجه سبب تجمع کانی‌های تبخیری به‌ویژه نمک در این دریاچه‌ها شده است که این امر اثرات زیست‌محیطی گسترده‌ای روی شهرها و روستا و مناطق کشاورزی خواهد گذاشت و تحلیل و کاهش آسیب‌پذیری روستاها و شهرها در برابر مخاطرات طبیعی به حوزه مهم و گسترده‌ای در سپهر برنامه‌ریزی و مدیریت مخاطرات تبدیل شده است. اين تحقيق از نظر هدف كاربردي و از نظر روش جمع­آوري داده­ها و ماهیت از نوع توصيفي - تحليلي محسوب مي­گردد. در این پژوهش، با بهره­گیری از تکنیک سوات (SWOT) اقدام به شناسایی عوامل داخلی و عوامل خارجی گردید و سپس با استفاده از مدل AHP در قالب طیف لیکرت به رتبه­بندی عوامل داخلی و خارجی جهت اولویت­بندی و اتخاذ بهترین راهبرد و استراتژی در قالب راهکارهای SO,WO,ST,WT پرداخته شد. نتیجه نهایی از ارزیابی و سنجش عوامل داخلی و خارجی منعکس کننده این مطلب است که نقاط قوت (با مجموع ارزش نهایی 483/0) و فرصت­های فراروی منطقه (با مجموع ارزش نهایی 179/0) و نقاط ضعف (با مجموع ارزش نهایی 23/0) و تهدید­های پیرامون آن (با مجموع ارزش نهایی 107/0) می­باشد. نتایج این پژوهش نشان داد که استراتژی غالب و راهبردی از نوع تدافعی است و دارای برتری نسبی نسبت به سایر استراتژی­های چهارگانه می­باشد.
واژگان کلیدی
برنامه راهبردی، روستاهای بناجوی، دریاچه ارومیه، مخاطرات محیطی، AHP-SWOT

منابع و مآخذ مقاله

- افراخته، ح. و یوسفی، ع.، 1383. مخاطرات محیطی در نواحی شهري، مطالعه موردي: رباط کریم، جغرافیا، دوره 3، ص 147-161.

- اوزی، ر. و ظاهری، م.، 1390. جغرافیای مخاطرات (مخاطرات انسانی و طبیعی)، انتشارات دانشگاه تهران، ص 1.

- ایلدرمی، ع.ر. و میرسنجري، م.م.، 1389. بررسی و ممیزي مخاطرات محیطی دامنه‌هاي مشرف به شهر همدان، فصلنامه پژوهش‌هاي محیط زیست، دوره 1، شماره 2، ص 67- 77.

- براون، ل.، 1381. اقتصاد زیست محیطی، ترجمه حمید طراوتی، تهران، انتشارات هوای تازه.

- بلادپس، ع.، 1390. تحلیلی در مخاطرات محیطی و ژئومورفولوژیکی سکونتگاه‌های روستایی شمال منطقه مرند(دشت هالامو)، فصلنامه‌ی علمی-پژوهشی فضای جغرافیایی، سال یازدهم، شماره 36، ص 1-23.

- پورطاهری، م.، سجاسی قیداری، ح. و صادقلو، ط.، 1390. ارزیابی تطبیقی روش‌های رتبه‌بندی مخاطرات طبیعی در مناطق روستایی (مطالعه موردی استان زنجان)، مجله پژوهش‌های روستایی، شماره 3، ص31-54.

- ثروتی، م.ر.، آزاد، ف. و منصوری، ر.، 1393. مخاطرات محیطی، مجله سپهر، دوره بیست سوم، شماره نود، ص 94-105.

- جوادی پیربازاری، س.، محمدی، ک. و خدادی، ا.، 1387. ارزیابی زیست محیطی سد گتوند علیا با استفاده از سامانه‌های اطلاعات جغرافیایی و منطق فازی، چهارمین گنگره ملی مهندسی عمران، دانشگاه تهران.

- خمر، غ.ع. و رخشانی، ا.، 1394. نقش راهکارهایی مدیریت بحران در جهت کاهش خسارات ناشی از زلزله مطالعه موردی: شهر خرم آباد، جغرافیا و توسعه، شماره 41، ص 147-160.

- خورشیددوست، ع.م.، رضایی مقدم، م.ح.، احمدي، م. و خالقی، س.، 1390. نقش فرایندهاي ژئومورفیک رودخانه‌اي در ایجاد مخاطرات محیطی شهر سنقر در استان کرمانشاه، فصلنامه‌ فضاي جغرافیایی سال 11، شماره 35، ص 209-234.

- خیام، م.، 1371. اهمیت مطالعات سازندهای سطحی در پژوهش‌های ژئومرفولوژی و پژوهش‌های عمرانی، مجله دانشکده ادبیات و علوم انسانی مشهد، شماره 3.

- رنجبر، م. و بیات، س.، 1389. بررسی مخاطرات طبیعی شهرستان خمین با تاکید بر زلزله و مدیریت بحران، فصلنامه جغرافیایی چشم انداز زاگرس، سال 2، شماره 4، ص 37-49.

- سبحانی، ن.، اکبری، م.، بیرانوندزاده، م. و درویشی، ه. 1396. کاربرد شیوه تحلیل پوششی داده‌ها در تحلیل پایداری سکونتگاه‌های روستایی: مطالعه موردی روستاهای شهرستان بناب، فصلنامه روستا و توسعه، سال 20، شماره 2، ص 93-121.

- شریفیان بارفروش، س.ش. و مفیدی شمیرانی، س.م.، 1393. معیارهای شاکله بوم شهر از دیدگاه نظریه پردازان، شماره 31، سال 11، ص 99-108.

- شریفیان ثانی، م.، 1380. مشارکت شهروندان، حکمرانی شهری و مدیریت شهری، فصلنامه مدیریت شهری، شماره 8، انتشارات سازمان شهرداری‌ها.

- صالحی فرد، م. و علیزاده، س.د.، 1387. تحلیلی بر ابعاد اجتماعی روانشناختی فضاهای سبز در شهرها با رویکرد مدیریت شهری، فصلنامه مدیریت شهری، شماره 21.

- صرافی، م.، توکلی نیا، ج. و محمدیان مصمم، ح.، 1393. انديشه‌هاي نو در برنامه‌ريزي شهري، شوراي شهر، تهران.

- صفاری، ا.، موسی وند، ج. و افتخاری، س.م.، 1390. تحلیل توسعه کاربری‌های شهری در مناطق لغزشی با استفاده از تلفیق مدل‌های تصمیم‌گیری چند معیاره مطالعه موردی: حوضه رود-دره فرحزاد، نشریه تحقیقات کاربردی علوم جغرافیایی، جلد 19، شماره 22، ص 85-107.

- عابدی، ق.، 1388. چالش‌های اساسی مدیریت بحران در ایران و جهان، دومین کنفرانس بین المللی مدیریت جامع بحران در حوادث غیر مترقبه طبیعی.

- عباس نژاد، ح.، 1389. مدیر کل حفاظت محیط زیست آذربایجان غربی،http://isna.ir/ISNA/ News view. Aspx? ID= News-1523131.

- عسکریزاده، س.م.، محمدنیاقرائی، س.، و ظهور، م.، 1389. برنامه‌ریزی مدیریت بلایا و مخاطرات محیطی در راستای توسعه پایدار، مجموعه مقالات چهارمین کنگره بین‌المللی جغرافی‌دانان جهان اسلام، ایران-زاهدان.

- فیروزی، م.، 1384. حق بر محیط زیست، انتشارات جهاد دانشگاهی، 32 ص.

- قدیری، م.، 1385. آسیب پذیری نسبت به بحران؛ مسئله‌ای از جامعه یا برای جامعه؛ مطالعه موردی کلان شهر تهران، در دومین کنفرانس بین‌المللی مدیریت جامعه بحران در حوادث غیرمترقبه طبیعی، تهران، 24و25 بهمن.

- قدیری، م.، 1386الف. کاهش آسیب پذیری در برابر زلزله؛ ضرورت نگرش همه جانبه در برنامه‌های توسعه پنج ساله ایران، در سومین کنفرانس بین‌المللی مدیریت جامع بحران در حوادث غیرمترقبه طبیعی، تهران، 29و30 بهمن.

- قدیری، م.، 1386ب. مدیریت آسیب پذیری برای کاهش بحران زلزله، در پنچمین کنفرانس بین المللی زلزله شناسی و مهندسی زلزله، تهران، 23-27 اردیبهشت.

- قدیری، م.، 1387. رابطه ساخت اجتماعی شهرها و میزان آسیب‌پذیری در برابر زلزله، مطالعه موردی: محلات کلان شهر تهران، رساله دکتری، دانشگاه تربیت مدرس.

-قهرووی تالی، م.، میرزاخانی، ب. و عسگری، آ.، 1391. پدیده کویرزایی در تالاب‌های ایران (مطالعه موردی: تالاب میقان)، جغرافیا و مخاطرات محیطی، شماره چهارم، ص 97-111.

- مشارزاده مهرابي، ز.، صبري، س. و صبري، س.، 1378. مقايسه تطبيقي نظريات در مورد پارك‌هاي اداري و توسعه پايدار شهري، شماره 5، سال سوم، نشريه هويت شهري، تهران.

- کاظمی، م. و محمدی، م.، 1380. توسعه پایدار شهری، شماره 62، ص 94-113.

- نوابخش، م. و ارجمند سياه پوش، ا.، 1388. مباني توسعه پايدار شهري، انتشارات جامعه شناسان، تهران.

- نوری، غ.ر. و آقائی، و.، 1391. ارزیابی خطرات زیست محیطی مناطق حاشیه دریاچه ارومیه ناشی از نوسانات مرز پیرامونی طی سال‌های 1985 تا 2010، مجله مخاطرات محیطی، سال اول، ص 79-94.

-Covello, V.T. and Mumpower, J., 1985 Risk analysis and risk management; an historical perspective, Risk Analysis, v. 5, p. 103-120.

-Gaednia, B., Mirbakhsh, M. and Haghshenas, A., 2009. Methods of laboratory analysis of water, soil, air, Translation, Author: P.K. utpa, The Green Wave publisher.

-Joss, S., 2011. Ecocities-A Global Survey, Westminster: University of Westminster

-Maghsoudi, M., 2006. Assessment of effective factors on evolution of sand landforms (case study: sand landforms of Sirjan playa), Geography research Quarterly, v. 56, p. 149-160.

-Regiser, R., 1994. Ecocities: Rebuilding civilization. Berkeley, CA: North Atlantic Books.

-Sirjacobs, D., Gregoire, M., delhez, E. and Nihoul, J.C.J., 2004. Influence of the Aral Sea negative water balance on its seasonal circulation patte.


ارجاعات
  • در حال حاضر ارجاعی نیست.