palette
ارائه مدل تحلیل رتبه پايداري در نواحی روستايي (مطالعه موردي: بخش سربند استان مرکزی)

چکیده

   مدیریت و برنامه­ریزی توسعه پایدار روستایی یکی از اساسی‌ترین و مهم‌ترین پیش‌ران‌های نیل به برقراری عدالت فضایی محسوب می‌شود؛ زیرا به‌واسطه تعادل در توزیع فضایی پیش‌شرط‌های توسعه پایدار روستایی، استفاده بهینه از منابع، رفاه اجتماعی و رشد اقتصادی روستاها آسان‌تر صورت می‌گیرد. بر این اساس بررسی و تحلیل تغییرات فضایی رتبه و سطح پایداری در مناطق روستایی به‌عنوان یک ضرورت مهم در فرایند تصمیم‌سازی و برنامه‌ریزی روستایی برای کاهش میزان ناپایداری روستاها و باز جهت‌گیری سیاست‌ها و برنامه‌های توسعه به­شمار می‌آید. بدین اعتبار، هدف اساسی مقاله حاضر بررسی نحوه رابطه شاخص‌های مختلف توسعه پایدار روستایی و ارائه مدل مطلوب رده‌بندی پایداری در قلمرو حوزه‌ی روستایی بخش سربند از شهرستان شازند در استان مرکزی می‌باشد. برای دستیابی به این هدف از روش تحقیق توصیفی و تحلیلی با استفاده از داده‌های پرسشنامه‌ای، نظرات خبرگان و تکنیک دیماتل، ANP و ELECTERE3 در محیط نرم‌افزاری ARC GIS استفاده ‌شده است. نتایج نشان می‌دهد که براساس معيارها و محاسبات انجام ‌شده به ترتيب روستای ده کوثر در رتبه اول، روستای لوزدرعليا در رتبه دوم و روستای قاييدان در رتبه سوم قرار دارند. همچنین روستای وزمستان عليا از پایین‌ترین سطح پایداری برخوردار می‌باشد.

واژگان کلیدی
توسعه پایدار روستایی، روش الکتره، روستاهای بخش سربند، فرایند شبکه‌ای تحلیل.

منابع و مآخذ مقاله

-افتخاری، ع.ر.، سجاسی قیداری، ح. و صادقلو. ط.، 1390. «سنجش پايداري روستايي با استفاده از الگوي راهبردي مطالعه موردي: روستاهاي شهرستان خدابنده»، مجله برنامه‌ریزی و آمايش فضا، سال پانزدهم، شماره 1 (پياپي 71)، بهار، صص 85-104.

-بدری، س.ع. و رکن الدین افتخاری، ع.ر.، 1382. «ارزیابی پایداری: مفهوم و روش»، فصلنامه تحقیقات جغرافیایی، شماره 69.

-برارپور، ك.، 1387. «سنجش وضعيت پايداري توسعه محلي در كلاردشت با استفاده از يك الگوي راهبردي»، پژوهش‌هاي جغرافيايي، شماره 63، دوره بهار.

-بري، ج.، 1380. محیط‌زیست و نظريه‌ی اجتماعي، ترجمه‌ی حسن پويان و نيره‌ی توكلي، تهران، انتشارات سازمان حفاظت محیط‌زیست.

-بوسل، ه.، 1386. معرف‌هاي توسعه پایدار: نظريه‌ها، روش‌ها و تجربيات، ترجمه: علي بدري و عبدالرضا ركن‌الدين افتخاري، تهران: انتشارات دانشگاه پيام‌نور، 194 ص.

-پورطاهری، م.، 1390. كاربرد روش‌های تصمیم‌گیری چندشاخصه در جغرافيا، انتشارات سمت، 232 ص.

-جاودان، م. و رکن الدین افتخاری، ع.ر.، 1389. «اندازه‌گیری شاخص‌های توسعه پایدار اجتماعی در حوزه‌های روستایی با استفاده از سیستم اطلاعات جغرافیایی»، فصلنامه کاربرد GIS & RS در برنامه‌ریزی، شماره 1.

-جاودان، م.، 1388. ارزیابی پایداری فضایی در حوزه‌های روستایی، مورد بخش سربند، به راهنمایی دکتر عبدالرضا رکن الدین افتخاری و مشاوره مرحوم دکتر حسین شکوئی و دکتر علی عسگری، تهران: دانشگاه تربیت مدرس، گروه جغرافیا و سنجش از دور.

-رضواني، م.ر.، 1376. كاربرد مطالعات جغرافيايي در برنامه‌ریزی و توسعه سكونتگاه‌هاي روستايي كشور، مجموعه خلاصه مقالات همايش پژوهش‌ها و قابليت-هاي علم جغرافيا در عرصه سازندگي، تهران.

-زاهدي مازندراني، م.ج.، 1384. «توان پس‌انداز خانوارهاي روستايي و آثار آن بر مشاركت روستاييان در فرآيند توسعه»، اقتصاد كشاورزي و توسعه، سال سيزدهم، شماره 49، بهار، 27-56 ص.

-سعيدي، ع.، 1377. «توسعه پايدار و ناپايداري توسعه روستايي»، نشریه مسكن و انقلاب، شماره 2.

-بل، س. و مورس، ا.، 1386. سنجش پايداري؛ ترجمه: ناصر شاهنوشي و همكاران، مشهد: انتشارات دانشگاه فردوسي مشهد، 264 ص.

-Abrahamson, K.V., 1997. Paradigms of Sustainability, In S. Sörlin, Ed. The road towards sustainability, a historical perspective, A sustainable Baltic Region, The Baltic University Programme, Uuppsalla University, ? P.

-Axinn, G.H. and Axinn, N.W., 1997. Collaboration in international rural development: a practitioner's handbook, Sage Publications India Pvt Ltd.

-Barrera-Roldán, A. and Saldıvar-Valdés, A., 2002. “Proposal and application of a Sustainable Development Index”, Ecological Indicators, v. 2(3), p. 251-256.

-Brundtland, G., Khalid, M., Agnelli, S., Al-Athel, S., Chidzero, B., Fadika, L. and Okita, S., 1987. Our Common Future ('Brundtland report'), p. ?.

-Chen-Yi, H., Ke-Ting, C. and Gwo-Hshiung, T., 2007. “FMCDM with fuzzy DEMATEL approach for customers' choice behavior model”, International Journal of Fuzzy Systems, v. 9(4), 236-246 p.

-Clark, W.C., 1991. Managing planet earth (pp. 1-12), Springer Netherlands.

-Corbiere-Nicollier, T., Ferrari, Y., Jemelin, C. and Jolliet, O., 2003. “Assessing sustainability: an assessment framework to evaluate Agenda 21 actions at the local level”, The International Journal of Sustainable Development & World Ecology, v. 10(3), p. 225-237.

-Akhtar, Sh., Hongioo, H. and Aynul, H., 1996. Economic and Social Commission for Asia and the Pacific, Showing the way: methodologies for successful rural poverty alleviation projects, [S.l]: United Nations Economic and Social Commission for Asia and the Pacific, 172 p.

-Dobie, P., 2005. Models for national strategies: building capacity for sustainable development, Development Policy, v.1, p. 18

-Doody, D.G., Kearney, P., Barry, J., Moles, R. and O’Regan, B., 2009. “Evaluation of the Q-method as a method of public participation in the selection of sustainable development indicators”, Ecological indicators, v. 9(6), p. 1129-1137.

-Espinosa, A., Harnden, R. and Walker, J., 2008. “A complexity approach to sustainability–Stafford Beer revisited”, European Journal of Operational Research, v. 187(2), p. 636-651.

-Freebairn, D.M. and King, C.A., 2003. “Reflections on collectively working toward sustainability: indicators for indicators!”, Animal Production Science, v. 43(3), p. 223-238.

-Gupta, A., 1998. Ecology and development in the Third World, Psychology Press, 125 p.

-Labuschagne, C., Brent, A.C. and Van Erck, R.P., 2005. “Assessing the sustainability performances of industries”, Journal of cleaner production, v. 13(4), p. 373-385.

-Lee, K.N., 1993. Greed, scale mismatch, and learning, Ecological Applications, v. 3(4), p. 560-564.

-Miranda, J.I., 1999. "Evaluating sustainable agriculture utilizing multicriteria analysis: the case of Guaira-SP, Brazil, 305 p.

-Morse, S. and Fraser, E.D., 2005. “Making ‘dirty’nations look clean? The nation state and the problem of selecting and weighting indices as tools for measuring progress towards sustainability”, Geoforum, v. 36(5), p. 625-640.

-Nader, M.R., Salloum, B.A. and Karam, N., 2008. “Environment and sustainable development indicators in Lebanon: a practical municipal level approach”, Ecological indicators, v. 8(5), p. 771-777.

-Olsson, J.A., Bockstaller, C., Stapleton, L.M., Ewert, F., Knapen, R., Therond, O. and Bezlepkina, I., 2009. “A goal oriented indicator framework to support integrated assessment of new policies for agri-environmental systems”, Environmental Science & Policy, v. 12(5), p. 562-572.

-Overton, J. and Scheyvens, R., 1999. Strategies for sustainable development: experiences from the Pacific, Zed Books, 306 p.

-Parasuraman, A., Zeithaml, V. and Berry, L., 2002. “SERVQUAL: a multiple-item scale for measuring consumer perceptions of service quality”, Retailing: critical concepts, v. 64(1), p. 12-40.

-Patrick, R., 2002. "Developing sustainbility indicators for rural residential areas: The public transit connection, Simon Fraser University, United State.

-Riley, J., 2001. “Multidisciplinary indicators of impact and change: key issues for identification and summary”, Agriculture, Ecosystems & Environment, v. 87(2), p. 245-259.

-Singh, R.K., Murty, H.R., Gupta, S.K. and Dikshit, A.K., 2009. “An overview of sustainability assessment methodologies”, Ecological indicators, v. 9(2), p. 189-212.

-Staniškis, J.K. and Arbačiauskas, V., 2009. “Sustainability performance indicators for industrial enterprise management”, Environmental Research, Engineering and Management, v. 48(2), p. 42-50.

-Tanguay, G.A., Rajaonson, J., Lefebvre, J.F. and Lanoie, P., 2010. “Measuring the sustainability of cities: An analysis of the use of local indicators”, Ecological Indicators, v. 10(2), p. 407-418.

-Tsai, W.H. and Chou, W.C., 2009. Selecting management systems for sustainable development in SMEs: A novel hybrid model based on DEMATEL, ANP, and ZOGP, Expert Systems with Applications, v. 36(2), p. 1444-1458.

-Umaña, A., 2002. Generating Capacity for Sustainable Development: Lessons and Challenges, UNDP, UNDP Choices Magazine.

-Uphoff, N., 1985. “Fitting projects to people, Putting people first: Sociological variables in rural development”, p. 359-395.

-Veleva, V. and Ellenbecker, M., 2001. “Indicators of sustainable production: framework and methodology”, Journal of cleaner production, v. 9(6), p. 519-549.

-Winograd, M. and Farrow, A., 2009. Sustainable development indicators for decision making: concepts, methods, definition and use, Dimensions of sustainable development, Boston: EOLSS Publishers, v. 1 p. 41.


ارجاعات
  • در حال حاضر ارجاعی نیست.