palette
رابطه خلاقيت سازماني با ساختار ارگانيكي و مكانيكي مدارس: مطالعه موردی مدارس متوسطه
علی اصغر حیات, کرامت اسمی, سید محمد میرکمالی

چکیده

با توجه به اهميت و نقش تعيين­كنندة ‌ساختار سازماني بر كاركردها و عوامل مختلف سازمان و در نتيجه،‌ تأثير آن بر ميزان خلاقيت و نوآوري سازماني، تحقيق حاضر با هدف «مقايسه‌ ميزان خلاقيت سازماني و ابعاد شش‌گانه آن در مدارس با ساختار ارگانيكي و مكانيكي» به روش پیمایشی صورت پذيرفته  است و جامعه آماري آن 280 نفر از مديران مدارس متوسطه شيراز بود که تعداد 160 نفر ازآن‌ها  بر اساس فرمول کوکران و به روش نمونه‌گيري تصادفي طبقه‌اي – سهميه‌اي به عنوان افراد نمونه انتخاب شدند. ابزارهاي مورد استفاده در اين پژوهش دو مقياس ساختار سازماني با سه بعد (تمرکز، رسميت، پيچيدگي) و خلاقيت سازماني با شش بعد (تحمل شکست، ‌پذيرش ابهام، تشويق نظريه‌هاي جديد، پذيرش تغيير، تحمل تضاد و کنترل بيروني کم) بود که پايايي آن‌ها از طريق ضريب آلفاي کرانباخ و روايي آن‌ها به‌صورت صوری تأيید شد. جهت تحليل داده‌ها از آزمون‌هاي t مستقل، همبستگی پیرسون و تحليل واریانس دوطرفه استفاده گرديد.  نتايج تحقيق نشان داد که ميزان خلاقيت سازماني در مدارس با ساختار ارگانيكي بيشتر از مكانيكي است. هم‌چنين نتايج به‌دست آمده از آزمون t مبين آن بود که بين مدارس با ساختار ارگانيكي و مكانيكي از نظر ابعاد شش‌گانه خلاقيت سازماني نيز تفاوت معناداري وجود دارد که ميزان همه ابعاد در ساختارهاي ارگانيكي بيشتر از مکانيکي بود. بر این اساس ساختارهای ارگانيکي از شكست نمي‌ترسند، ‌ايده‌ها و نظريات مبهم را مي‌پذيرند و افراد را تشويق به ارائه ايده‌هاي جديد مي‌کنند. در مقابل تغيير مقاومت كمتري داشته ‌و از تغيير استقبال مي‌کنند و هم‌چنين از پيدايش نظريات متناقض در سازمان استقبال كرده‌ و از كنترل و نظارت مستقيم كمتري نسبت به مدارس مكانيكي برخوردارند.

واژگان کلیدی
ساختار سازماني، خلاقيت سازماني، مدارس متوسطه، ساختار ارگانيكي، ساختار مكانيكي

منابع و مآخذ مقاله

آتش پور، سید حمید؛ نادی، محمد علی و رحیمی نژاد، مهدی (1387). مدیریت سازمان‌ها (با رویکرد روان جامعه شناسی سازمانی). تهران: نشر علم.

پيرخايفي، عليرضا (1380). خلاقيت، مديريت و كارآفريني. فصلنامه خلاقيت و نوآوري، شماره 9.

حقيقي، محمدعلي (1382). مديريت رفتار سازماني، تهران: انتشارات ترمه.

دفت، ريچارد ال. (1377). تئوري و طراحي سازمان. ترجمه علي پارساييان و محمد اعرابي. تهران: دفتر پژوهشهاي فرهنگي.

رابينز، استيفن پي. (1378). تئوري سازمان: ساختار، طراحي و كاربردها. ترجمه سيد مهدي الواني و حسن دانايي فرد. تهران: انتشارات دانشگاه تهران.

رابينز، استيفن پي؛ دي‎سنزو، ديويد اي. (1379). مباني مديريت. ترجمه سيدمحمد اعرابي؛ محمدعلي حميد رفيعي و بهروز اسراري. تهران: دفتر پژوهشهاي فرهنگي.

ساكي، رضا (1380). تغيير و نوآوري در سازمان و مديريت آموزشي. مجلة رهيافت، شمارة 26.

شهر آراي، مهرناز؛ مدني‎پور، رضا (1375). سازمان خلاق و نوآور. مجله دانش ‎مديريت، شماره‌هاي 33 و 34.

طالب بيدختي، عباس؛ انوري، عليرضا (1383). خلاقيت و نوآوري در افراد و سازمان‌ها. مجلة تدبير، شمارة 152، سال پانزدهم، دي ماه.

عباسي، خسرو (1377). مطالعه و مقايسه فرهنگ سازماني در سازمان‌هاي با ساختار سازماني مکانيکي و ارگانيک تهران. پايان نامه کارشناسي ارشد دانشگاه شهيد بهشتي.

فقهي فرهمند، ناصر (1382). مديريت ساختار استراتژيك سازمان. تبريز: انتشارات دانشگاه آزاد اسلامي.

فتحيان، محمد؛ بيگ، ليلا؛ قوامي‌فر، عاطفه (1384). نقش مديريت دانش ضمني در خلاقيت و نوآوري. مجله تدبير، شماره 164.

گلستان هاشمي، سيدمهدي (1380). خلاقيت و نوآوري سازماني و فناورانه. مجلة رهيافت، شمارة 26.

میرکمالی، سید محمد (1378). تفکر خلاق و باروری آن در سازمان‌های آموزشی. مجله روان شناسی و علوم تربیتی، سال چهارم، شماره 2.

میرکمالی، سید محمد و خورشیدی، عباس (1387). روش‌های پرورش خلاقیت در نظام آموزشی. تهران: نشر یسطرون.

هال، ريچارد اچ. (1376). سازمان: ساختار، فرآيندها و ره‎آوردها. ترجمة علي پارساييان و سيدمحمد اعرابي، تهران: انتشارات نوبهار.

Andriopoulos, C. (2001). Determinants of organizational creativity: A literature review. Management Decision, Vol. 39, No.10, pp. 834-840.

Ahlee, K. (2005). The effects of locus of control and organizational structure on job satisfaction and turnover intention of hotel managerial employee. Ph.D. Thesis, Oklahoma State University.

Bowen, E. C. (2004). Organizational structure and the creative process. Ed.D. Thesis, University of San Diego.

De Sanctis, G., Glass, J. & Ensing, I. (2002). Organizational design for R&D. Academy of Management Executive, 16 (3).

Dewett, T. (2003). Understanding the relationship between information technology and creativity in organizations. Creativity Research Journal. Vol. 15, No. 213, p. 167.

Jeffcutt, P. & Pratt, A.C. (2002). Managing creativity in the cultural industries. Creativity & Innovation Management, Vol. 11, No. 7.

Ogaard, T., Marnburg, E. & Larsen, S. (2008). Perception of organization structure in the hospitality industry: Consequences for commitment, job satisfaction and perceived performance. Tourism Management, Vol. 29, pp. 661-671.

Parco, S. (2004). Innovation, creativity and discovery in modern organization. Personnel Psychology, Vol. 57, No. 3.

Pierce, J. L. & Delbecq, A. L. (1977). Organization structure, individual attitudes and Innovation. Academy of Management Review, Vol. 2, pp. 22-37.

Willema, A., Buelensa, B., Marc, D.I. (2007). Impact of organizational structure on nurses’ job satisfaction: A questionnaire survey. Internation Journal of Nursing Studies, Vol. 44, pp. 1011–1020.

Zakaria, M. & Fawzi, D. (2001). Relationship between organizational structure, human resource practices, organizational culture and innovation activity in Malaysian sues. Ph.D. Thesis, University Putra Malaysia.


ارجاعات
  • در حال حاضر ارجاعی نیست.