palette
بررسی میزان پاسخ‌گویی کتاب دین و زندگی سال دوم متوسطه به نیازهای معنوی و روانی دانش‌آموزان از دیدگاه دبیران دینی و قرآن
جواد عبدلی سلطان احمدی, خلیل الله وردی زاده, ابراهیم خیری, مهدی سرخوش

چکیده

جوابگویی به نیازهای روانی و معنوی نوجوانان و جوانان از مهم­ترین راه­های رسیدن به بهزیستی روانی و تعالی انسانی است. لذا  هدف پژوهش حاضر، بررسی میزان تناسب کتاب دین و زندگی سال دوم متوسطه با نیازهای روانی و معنوی دانش­آموزان از دیدگاه دبیران دینی و قرآن شهر ارومیه می­باشد. به­ همین منظور پژوهشی توصیفی و از نوع پیمایشی در یک جامعه واحد آماری (دبیران درس دین و زندگی) انجام گردید. جهت گردآوری اطلاعات از پرسشنامه محقق­ساخته که به­صورت طیف لیکرت تنظیم شده بود استفاده گردید و تحلیل داده­ها از طریق آمار توصیفی و استنباطی از قبیل تحلیل واریانس، آزمون تعقیبی دانکن و t  مستقل انجام پذیرفت. نتایج بدست آمده نشان داد که میزان پاسخگویی کتاب مذکور در مورد سه نیاز اول روانی یعنی عزت نفس، تعلق به گروه و استقلال در حد مطلوب، ولی در مورد سه نیاز روانی بعدی یعنی محبت، ابراز وجود و امنیت و هدف و نظم­جویی در حد مطلوب نیست یعنی کتاب مذکور به­طور معنی­داری با رفع این سه نیاز فاصله دارد. به­طور کلی میانگین کلی نیازهای روانی کمتر از حد متوسط است. هم­چنین از دیدگاه دبیران، کتاب دین و زندگی سال دوم دبیرستان به نیازهای معنوی دانش­آموزان در حد مناسبی پاسخگو است. نتایج، بینش­های لازم را در جهت چگونگی انعکاس نیازهای روانی و معنوی در کتاب­های مذکور از دیدگاه دبیران دینی و قرآن، توجه به بهره­مندی و بازیابی سلامت روانی دانش­آموزان از این طریق و هم­چنین توجه عمیق به تعالی و رشد این نیازها فراهم ساخت.

واژگان کلیدی
نوجوانی، نیازهای روانی، نیازهای معنوی، کتاب دین و زندگی، دوره متوسطه

منابع و مآخذ مقاله

اژدری فرد و همکاران (1389). بررسی تاثیر آموزش عرفان و معنویت بر سلامت روان دانش‌آموزان. فصلنامه اندیشه‌های تازه در علوم تربیتی، سال پنجم، شماره دوم.

اكرمی، سيدكاظم (1382). تحقيقی چندوجهی در باب كتاب‌های دينی بينش اسلامی متوسطه. مجموعه مقالات همايش آسيب شناسی تربيت دينی در آموزش و پرورش، ج 2 تهران :محراب قلم.

افشاری، رضا (1380). سنجش ميزان دينداری دانش‌آموزان دوره متوسطه (گزارش تحقيق). ستاد اعتلای درس‌های دينی استان همدان.

تیرتاشی، نصرالله (1389). معيار تشخيص نيازهاي واقعي انسان از نيازهاي كاذب از ديدگاه اسلام. قم: انتشارت سوره.

سلطان‌القرایی، خلیل (1384). فلسفه تعلیم و تربیت و آرای تربیتی. تبریز: انتشارات دانشگاه.

دفتر برنامه‌ریزی و تالیف کتب درسی (1385). کتاب معلم. تهران: شرکت چاپ و نشر کتاب‌های درسی ایران.

ساديی، علی (1382). مشكلات تدريس بينش دينی دوره متوسطه (گزارش پژوهش). پژوهشكده تعليم و تربيت آموزش و پرورش.

جمشیدی، محمدحسین (1380). نظریه عدالت از دیدگاه فارابی، امام خمینی، شهید صدر. تهران: انتشارات پژوهشکده امام خمینی و انقلاب اسلامی.

شجاعی، محمدصادق (1386). نظریه نیازهای معنوی از دیدگاه اسلام و تناظر آن با نیازهای مازلو. دوفصلنامه مطالعات اسلام و روان‌شناسی، سال 1، شماره 1، صص 116-87.

شریعتمداری، علی (1388). روان‌شناسی تربیتی. چاپ بیستم، تهران: انتشارات امیرکبیر.

طالبان، محمدرضا (1387). دينداری و بزهكاری در ميان جوانان (گزارش تحقيق). معاونت پرورشی اداره آموزش و پرورش منطقه 5 تهران.

طباطبایی، سیدمحمدحسین (1387). معنویت تشیع به ضمیمه چند مقاله دیگر. قم: نشر تشیع.

عترت دوست، محمد (1389). درآمدی بر معنویت‌شناسی سازمانی و کارکردهای آن در نیروی انتظامی. دوماهنامه توسعه انسانی پليس، سال هفتم، شماره 32.

فلاح، راحله و همکاران (1390). اثربخشی مداخله معنوی به شیوه گروهی بر ارتقای امید و سلامت روان در زنان مبتلا به سرطان پستان. فصلنامه اندیشه و رفتار، دوره 5، شماره 19.

راتوس، اسپنسر (1995). روان‌شناسی عمومی. ترجمه حمزه گنجی (1375). تهران: نشر ویرایش.

ریو، جان مارشال (2005). انگیزش و هیجان. ترجمه یحیی سید محمدی (1385). چاپ هشتم، تهران نشر ویرایش.

رودگر، محمدجواد (1388). معنویت‌گرایی در قران (مبانی، مولفه‌ها و کارکردهای معنویت قرانی). فصلنامه علمی-پژوهشی علوم اسلامی، سال 4، شماره 14.

منطقی، مرتضی (1388). تحلیل محتوای كتاب‌های دينی سوم راهنمايی و دبيرستان از منظر پاسخ به نيازهای عاطفی و روانی و اجتماعی دانش‌آموزان. فصلنامۀ نوآوری‌های آموزشی، سال 8، شماره 29.

لطف‌آبادی، حسین (1379). روان‌شناسی رشد کاربردی نوجوان و جوان. تهران: نشر اسپید.

میرعارفین، فاطمه سادات (1387). آسیب‌شناسی کتاب‌های دین و زندگی دوره متوسطه از منظر توجه به نیازهای دانش‌اموزان. نشریه شماره 576، پژوهشکده آموزش و پرورش.

میرزابیگی، یحیی (1381). نقش نیازهای روانی در بهداشت روانی و آموزش و پرورش. چاپ سوم، تهران: نشر اطلاعات.

نجفی، محسن و كاظم پور، زهرا (1380). علل گرايش و عدم گرايش دانش‌آموزان استان كرمانشاه نسبت به دروس دينی و قرآن (گزارش تحقيق). ستاد اعتلای درس‌های دينی استان كرمانشاه.

ووست، ویلیام (1387). روان درمانی و معنویت. ترجمه شهریار شهیدی و سلطانعلی شیرافکن، تهران: انتشارات رشد.

Atkinson, B. E. & Malony, H. N. (1994). Religious maturity and psychological distress among older Christian women. International Journal for the Psychology of Religion, 4 (3), pp. 165-179.

Davis, B. (2005). Mediators of the relationships between hope and wellbeing in older adults. Clinical Nursing Research, 14(3), pp. 253-272.

Dusadee, Y. & Kanu, P. M. (2011). Interpreting the themes of spirituality among health care workers in Thailand. International Journal of Behavioral Science. 6(1), pp. 11-23.

Echstein, D. & Kren, R. (2002). Life style assessment and intervention: Life style skills. 5th Ed., Lowa: Kendi/hunt.

Elkins, D. N. (1999). Spirituality: It's what's missing in mental health. Psychology Today, 12, pp. 45-48.

Jennifer, V. & Martinez, B. S. (2011). Basic psychological needs in predicting exercise participation .Theses and Dissertations - Psychology. Paper 9, as cited in http://ecommons.txstate.edu/psyctad/9

Khayat, M. H. (2004). Spirituality in the definition of health: The World Health Organization's point of view. Safety and Risks of Nanotechnology Meeting of Swiss Scientists, April 20 and 21, from http://www.medizin- thik.ch/publik/spirituality_definition_health.htm

Ljubljana, S. & Karlskrona, S. (2004). Spiritual needs within nursing: Spiritual needs as perceived by Slovenian nurses. School of Health Science, Blekinge institute of Technology. http://www.bth.se/fou/cuppsats.nsf

Moss, E. L., & Dobson, K. (2006). The place of spirituality in psychological end of life care. As cited in www.psychologist.org.

Pargament, K. I.; Olsen, H.; Reilly, B. & Falgout, K. (2006). God help me: II. The relationship of religious orientations to religious coping with negative life events. Journal for the Scientific Study of Religion, 31(4), pp. 504- 513.

Piedmont, R. L. (2004). The logoplex as a paradigm for understanding spiritual transcendence. Research in the Social Scientific Study of Religion, 15(14), pp. 262-284.


ارجاعات
  • در حال حاضر ارجاعی نیست.