palette
شناسایی و اعتباریابی ابعاد و مؤلفه‌ها و ارزیابی میزان اعمال رهبری اخلاقی مدیران دانشگاهی از دیدگاه اعضای هیأت علمی دانشگاه

چکیده

هدف: پژوهش حاضر با هدف شناسایی و اعتباریابی ابعاد و مؤلفه‌های رهبری اخلاقی مدیران دانشگاهی و بررسی وضعیت رهبری اخلاقی مدیران دانشگاهی در واحدهای جامع دانشگاه آزاد اسلامی کشور، در سال 96-1395 صورت گرفته است.

مواد و روش‌ها: پژوهش با رویکرد ترکیبی (کیفی و کمی) انجام شد. به‌منظور جمع‌آوری اطلاعات در بخش کیفی پس از مطالعه منابع موجود مرتبط با موضوع پژوهش، 25 نفر از مدیران دانشگاهی در واحدهای آموزشی، فرهنگی و دانشجویی با روش شبکه متخصصان و به‌صورت هدفمند انتخاب و از آنان مصاحبه با روش نیمه ساختارمند به عمل آمد. در بخش کمی، با استفاده از نتایج حاصل از مصاحبه‌ها و مطالعه منابع، پرسشنامه رهبری اخلاقی مدیران دانشگاهی، تدوین گردید. پرسشنامه پس از تدوین به‌صورت آزمایشی بین اعضای هیأت علمی اجرا گردید. به‌منظور بررسی اعتبار پرسشنامه از تحلیل عاملی و جهت بررسی پایایی از شاخص‌های ضریب آلفای کرونباخ و قابلیت اعتماد ترکیبی استفاده گردید. برای محاسبه شاخص‌های فوق از رویکرد مدل‌سازی معادله ساختاری واریانس محور و نرم‌افزار Smart PLS استفاده شد. پرسشنامه تدوین‌شده بین400 نفر از اعضای هیأت علمی واحدهای جامع دانشگاه آزاد اسلامی کشور که با روش نمونه‌گیری خوشه‌ای از واحدهای جامع دانشگاهی در نواحی شمالی، جنوبی، شرقی، غربی و مرکزی کشور، انتخاب شدند، توزیع و میزان سبک رهبری اخلاقی ادراک‌ شده مدیران دانشگاهی، اندازه‌گیری شد. نتایج با استفاده از آزمون t تک متغیره مورد تحلیل قرار گرفت.

بحث و نتیجه‌گیری: با تحلیل داده‌های کیفی چهار بعد رهبری اخلاقی و مؤلفه‌های مربوط به آنان برای مدیران دانشگاهی تنظیم گردید و اعتباریابی آن‌ها در بخش کمی انجام شد که آلفای کرونباخ و پایایی ترکیبی چهار بعد بیشتر از 88/. بود و معیار روایی همگرا برای چهار بعد بیشتر از 59/. بود که نشان از همبستگی سازه رهبری اخلاقی مدیران دانشگاهی با ابعاد خود داشت. این ابعاد عبارت‌اند از: بعد سازمانی، بعد بین فردی (مدیریت و اعضای هیأت علمی، مدیریت و دانشجویان و مدیریت و کارکنان)، بعد اجتماعی و بعد فردی. نتایج اجرای آزمون t تک متغیره نشان داد که از نظر اعضای هیأت علمی، میانگین نگرش اعضای هیأت علمی در هر چهار بعد بیشتر از حد متوسط، نمره (3) و نزدیک زیاد، نمره (4) بوده است.

نتایج این پژوهش نشان داد چهار بعد مهم و در ارتباط با هر بعد هم مؤلفه‌هایی برای رهبری اخلاقی مدیران دانشگاهی وجود دارد که برای ارزیابی میزان اعمال سبک رهبری اخلاقی مدیران دانشگاهی از آن‌ها می‌توان بهره گرفت. دانشگاه به‌عنوان یک مرکز پژوهشی و آموزشی در تعامل با دانشجو، استاد، کارکنان و جامعه باید اخلاقی باشد؛ از این‌رو، بیش از هر سازمان دیگری نیازمند اعمال سبک رهبری اخلاقی است. رسالت اصلی مدیران آموزش عالی، کمک به رفع مشکلات جامعه و تربیت شهروندان توانمند، کارآمد و متعهد جهت خدمت به کشور است که این هدف، از طریق اعتقاد و پایبندی آنان به مجموعه‌ای از اصول و قواعد اخلاقی مورد پذیرش جامعه دانشگاهی محقق می‌شود. وظیفه مدیران دانشگاهی تدارک محیطی است که کارکردهای اصلی دانشگاه به‌طور اخلاقی درآن محیط انجام شود؛ لذا، اتخاذ تصمیمات آنان در ارتباط با ابعاد ساختاری و سازمانی دانشگاه نظیر تدوین قوانین و مقررات، عزل و نصب افراد، استفاده از سیاست‌های تشویقی و تنبیهی مناسب، چگونگی استفاده از منابع سازمانی، نحوه سلوک و رفتار آنان با دانشجویان، اعضای هیأت علمی، کارکنان و افراد جامعه الزام‌های اخلاقی و رفتاری فراوانی را ایجاب می‌نماید که مدیران دانشگاهی باید به آن توجه نمایند.  

واژگان کلیدی
آموزش عالی، اعتباریابی، رهبری اخلاقی، مدیران دانشگاهی

منابع و مآخذ مقاله

Avey, J. B., Palanski, M. E., & Walumbwa, F. O. (2011). When Leadership Goes Unnoticed: The Moderating Role of Follower Self-Esteem on the Relationship Between Ethical Leadership and Follower Behavior. Journal of Business Ethics, 98(4), 573-582. doi:10.10/s10551-010-0610-2

Brown, M. E., & Treviño, L. K. (2006). Ethical leadership: A review and future directions. The Leadership Quarterly, 17(6), 595-616. doi:https://doi.org/10.1016/j.leaqua.2006.10.004

Brown, M. E., Treviño, L. K., & Harrison, D. A. (2005). Ethical leadership: A social learning perspective for construct development and testing. Organizational Behavior and Human Decision Processes, 97(2), 117-134. doi:https://doi.org/10.1016/j.obhdp.2005.03.002

Choojeen, K., Phuangsomjit, c., Angsuchoti, S., & Sukapirom, R. (2017). Factors affecting ethical leadership of basic education school administration under the office of the basic education commission : A structural equation model International Journal of Social Sciences, 3(1), 686-697.

Copeland, M. K. (2015). The Importance of Ethics and Ethical Leadership in the Accounting Profession Research on Professional Responsibility and Ethics in Accounting (Vol. 19, pp. 61-98): Emerald Group Publishing Limited.

De Hoogh, A. H. B., & Den Hartog, D. N. (2008). Ethical and despotic leadership, relationships with leader's social responsibility, top management team effectiveness and subordinates' optimism: A multi-method study. The Leadership Quarterly, 19(3), 297-311. doi:https://doi.org/10.1016/j.leaqua.2008

Derakhshanmehr, A., Jabarzade Kangarlouei, S., Bahrisales, J. (2018). Analysis of the relationship between ethical leadership and independent auditors’ performance with mediating role of professional ethics. Journal of Management of Governmental Organizations, 6(2), 158-149.

Derakhshan, M., Zandi, K., (2018). Designing the competency model of the departmental managers. Journal of Management and Planning in Educational Systems, 11(2), 105-126.

Ehrich, L. C., Klenowski, V., Smeed, J., Harris, J., & Spina, N. (2015). The centrality of ethical leadership. Journal of Educational Administration, 53(2), 197-214. doi:10.1108/JEA-10-2013-0110

Eranil, A. K., & Özbilen, F. M. (2017). Relationship between School Principals' Ethical Leadership Behaviours and Positive Climate Practices. Journal of Education and Learning, 6(4), 100-112.

Habibi, A. (2016). Complete LaserLead training. Tehran, Parsmodir.

Janosik,S.M.Creamer,D.G.,& Humphery, E.(2204). An Analysis of Ethical Problems Facing Student Affairs Administrators. NASPA journal, 41(2),356-374.

Kalshoven, K., Den Hartog, D. N., & De Hoogh, A. H. B. (2011). Ethical leadership at work questionnaire (ELW): Development and validation of a multidimensional measure. The Leadership Quarterly, 22(1), 51-69. doi:https://doi.org/10.1016/j.leaqua.2010.12.007

Karami, M. (2017). Studying the relationship between organizational professional ethics and social responsibility with the mediating role of social health (at Kordistan senior high school). Ph.D. thesis in educational administration, faculty of literature and humanities, University of Orumieh.

Karami, M., Mirkamali, S.M., Pourkarimi, J. (2016). Exploring and explaining ethical leadership and its dimensions (Case of study: University of Tehran employees). Quarterly Journal of Governmental Administration, 7(22), 18-34.

Lee, D., Choi, Y., Youn, S., & Chun, J. U. (2017). Ethical Leadership and Employee Moral Voice: The Mediating Role of Moral Efficacy and the Moderating Role of Leader–Follower Value Congruence. Journal of Business Ethics, 141(1), 47-57. doi:10.1007/s10551-015-2689-y

Mayer, D. M., Kuenzi, M., & Greenbaum, R. L. (2010). Examining the Link Between Ethical Leadership and Employee Misconduct: The Mediating Role of Ethical Climate. Journal of Business Ethics, 95(1), 7-16. doi:10.1007/s10551-011-0794-0

Mihelic, K. K., Lipicnik, B., & Tekavcic, M. (2010). Ethical Leadership. International Journal and Information System, 14(5), 31-41.

Mike,B.(2001).Education policy and ethic. Continuum International Publishing.

Mirkamali, S.M., Karami, M. (2016). The Relationship between Perceived Moral Leadership Style and Managers' Performance. Development Management Magazine, 24, 11-22.

Monahan, K. (2012). A Review of the Literature Concerning Ethical Leadership in Organizations. Emerging Leadership, 5(1), 56-66.

Motallebifard, A., Arasteh, H., Navehebrahim, A., Abdollahi, B. (2016). Examining the Factors Affecting the Formation and Development of High Educational Malfunctions in Iran. Journal of Management and Planning in Educational Systems, 9(17), 9-40.

Motallebifard, A., Navehebrahim, A., Lotfi, L., Mohabat, H. (2012). Higher education directors' ethical indicators with content-based qualitative approach. Leadership Quarterly and Educational Management, 6(2), 87-109.

Nadehalizade, M. (2014). Providing a model of leadership at Damghan University. Master’s thesis, faculty of humanities, Islamic Azad University, Shahrud branch.

Nemati, M.A., Mohseni, H.S. (2010). Components, Requirements and Strategies. Ethics Research in Higher Education, 9-45.

Northouse, P. G. (2004). Leadership : theory and practice. Thousand Oaks, Calif.: Sage.

Özan, M. B., Özdemir, T. Y., & Yirci, R. (2017). Ethical Leadership Behaviours of School Administrators from Teachers’ Point of View. Foro de Education, 15(23), 161-184.

Pourezzat, A.A., Gholipour, A., Heidari, E., Nadirkhanloo, S., Saeedinejad, M. (2012). Identification of effective factors and consequences of non-academic behaviors among university professors. Journal of Ethics in Science and Technology, 7(2), 1-3.

Rastegar, A., Talebi, S., Nadi, Z., Seif, M.H. (2017). The Relationship of Original Leadership and Organizational Citizenship Behavior of Teachers: With the Intermediate Role of Academic Optimism. Journal of Management and Planning in Educational Systems, 10(1), 49-62.

Rebore, R.(2001). The Ethics of Educational Leadership. Upper Saddle River, NJ:Prentice Hall.

Resick, C. J., Hanges, P. J., Dickson, M. W., & Mitchelson, J. K. (2006). A Cross-Cultural Examination of the Endorsement of Ethical Leadership. Journal of Business Ethics, 63(4), 345-359. doi:10.1007/s10551-005-3242-1

Ritamen, L. (2015). The role of ethical leadership in inter-organizational communication, Corporate Communications, 63, 78-79.

Salimi, G., Mohammadi, M., Salmanpour, M., Torkzade, J., Mohammadi, G. (2016). Case study of moral competencies of higher education directors towards a conceptual framework. Culture at Islamic University, 6(4), 495-522.

Sergiovanni, T.J.,Kelleher, P.,Mccarthy.M.& Writ,F.M.(2004). Educational Governance and Administration. (5ed).U.S.A.Boston: Pearson Education,Ins.

Shapiro, J.P.Stefkovich, J.(2005); Ethical Leadership and Decision Making in Education, Applying Complex Dillemmas, New York, Iawerence Eribaum.

Walker,K.D.(1994). Notions of "Ethical" among senior educational leaders. The Alberta Journal of Educational Research, 40(1),21-34.

Yilmaz, E. (2006). To investigate the effect of school managers' leadership levels on the organizational trust level in school differentiate with respect to some variables on not. Unpublished doctoral dissertation Institute of Social Sciences, Selcak University, Konya, Turkey.

Zarei Matin, H., Ahmadi Zahraei, M., Amini, A., Nikmaram, S. (2015). The Effect of Ethical Leadership Behavior on Employees' Voice. Quarterly Journal of Human Resources Management, 7(4), 167-190.

Zhu, W. (2008). The Effect of Ethical Leadership on Follower Moral Identity: The Mediating Role of Psychological Empowerment. Leadership review, 8(3), 62-73.


ارجاعات
  • در حال حاضر ارجاعی نیست.