palette
مدل سازی رهبری مدیران مدارس بر اشتیاق شغلی معلمان به واسطه فرهنگ مدرسه، توانمندسازی و ویژگی های شغلی
قدرت اله کولایی, عادل زاهد بابلان, مهدی معینی کیا, علی رضایی شریف

چکیده

هدف: هدف این پژوهش مدل­سازی نقش رهبری آموزشی مدیران از طریق فرهنگ مدرسه، توانمندسازی و ویژگیهای شغلی معلمان در اشتیاق شغلی آنان بود.

مواد و روش: روش پژوهش همبستگی از نوع مدل معادلات ساختاری بوده و بدین منظور پنج ابزار پژوهش تحت عنوان مقیاس رهبری آموزشی هالینگر و وانگ (2015)، پرسشنامه فرهنگ مدرسه گرونرت (2005)، پرسشنامه تشخیص شغلیِ هکمن و اولدهام (1975)، پرسشنامه توانمندسازی روانشناختی اسپریتزر(1995) و پرسشنامه اشتیاق شغلی شافلی و بیکر (2003) جهت گردآوری داده ها استفاده شد. جامعه آماری این مطالعه را 1568 نفر از معلمان ابتدایی تشکیل می داد که تعداد 310 نفر (با آلفای 05/0) از 56 مدرسه به روش تصادفی­ طبقه­ای انتخاب شد.

هدف: هدف این پژوهش مدل­سازی نقش رهبری آموزشی مدیران از طریق فرهنگ مدرسه، توانمندسازی و ویژگیهای شغلی معلمان در اشتیاق شغلی آنان بود.

مواد و روش: روش پژوهش همبستگی از نوع مدل معادلات ساختاری بوده و بدین منظور پنج ابزار پژوهش تحت عنوان مقیاس رهبری آموزشی هالینگر و وانگ (2015)، پرسشنامه فرهنگ مدرسه گرونرت (2005)، پرسشنامه تشخیص شغلیِ هکمن و اولدهام (1975)، پرسشنامه توانمندسازی روانشناختی اسپریتزر(1995) و پرسشنامه اشتیاق شغلی شافلی و بیکر (2003) جهت گردآوری داده ها استفاده شد. جامعه آماری این مطالعه را 1568 نفر از معلمان ابتدایی تشکیل می داد که تعداد 310 نفر (با آلفای 05/0) از 56 مدرسه به روش تصادفی­ طبقه­ای انتخاب شد.

بحث و نیجه گیری: نتایج تحلیل نشان داد که مدل علی مفروض از برازش مناسبی برخودار بوده است (067/0=RMSEA، 99/0=CFI، 87/0=GFI) و رابطه بین رهبری آموزشی و اشتیاق شغلی تنها با سازه های فرهنگ مدرسه، توانمندسازی و ویژگیهای شغلی معلمان میانجیگری می شود به عبارت دیگر عدم حمایت یافته ها از تاثیر مسقیم رهبری بر اشتیاق شغلی، می تواند حکایت از برخی شکافها بین معلمان و رهبری باشد. چنانچه مدیران موفق در ایجاد رابطه دوسویه با معلمان می توانند در آنان احساس نیرومندی، وقف خود و جذب در کار ایجاد کنند. نقش مثبت فرهنگ مدرسه در رابطه بین دو متغیر بیانگر ضرورت توجه به اقتضائات فرهنگی قبل از هرگونه اقدام به تغییر رویکرد است و مدیرانی که توانایی شکل دهی فرهنگ جدید و متناسب را نداشته باشند اقدامات آنان اغلب با شکست مواجه می شود. بنابراین می توان استنباط کرد رهبری بواسطه کنشها و اعمال خود، تعیین کننده احساس کارکنان نسبت به چیستی فرهنگ سازمان است و فرهنگ بنوبه خود هرچه بتواند احساس ارزشمندبودن در کارکنان را از طریق جلب اعتماد آنان، نوع ویژگیهای شغلی، و روندهای تصمیم­گیری و مانند آن برانگیزد، کارکنان با اشتیاق بیشتری کار خواهند کرد.  فرهنگ سازمانی پیش­بینی­کننده توانمندی روانشناختی است و چنانچه فرهنگ سازمانی مبتنی بر محیطهای دوستانه، ارتباطات باز و انعطاف پذیر باشد موجبات مشارکت فراهم می شود. توانمند­سازي در خلأ صورت نمی­گيرد و به بستر مناسب فرهنگي نياز دارد تا كاركنان به لحاظ رواني آماده­ی پذيرش مسئوليت شوند، شوق يادگيري در آنها به وجود آید و ميان اعضا اعتماد ايجاد گردد از اینرو اثربخشی توانمندسازی می تواند در میان فرهنگها متغیر باشد و ناهمخوانی بین توانمندسازی بعنوان یک کنش مدیریتی و ارزشهای فرهنگی ممکن است تأثیر مثبت توانمندسازی را کاهش دهد.  بعبارت دیگر توانمندسازی در فرهنگهای با فاصله قدرت پایین اثربخشی بیشتری دارد.  لذا یکی از عوامل لازم در موفقیت اجرای برنامه­ها یا راهبردهای توانمندسازی تقویت فرهنگ سازمان است.  بدین منظور سازمان­ها باید ابتدا منظور خود از توانمندسازی را تعریف کنند و آن را در دورنما یا بیانیه مأموریت خود بعنوان یک مؤلفه فرهنگی مشخص کنند سپس در مرحله بعدی همزمان با درونی سازی فرهنگ جدید آن را  آغاز کنند. این اقدام با مشخص کردن نقش­ها، توسعه محدوده کنترل مدیریت، تسهیل دستیابی به اطلاعات، حمایت و پشتیبانی از افراد، تشویق خلاقیت و خطرپذیری، و بالاخره ایجاد جو مشارکتی، عملیاتی می گردد.  این فرآیند مستلزم تغییر نگرش کارکنان و سیستم سازمانی به خود و کارهایشان، می باشد و راهبرد توانمندسازی اتخاذشده باید نیازها و فرهنگ همه افراد درون سازمان را مدنظر قرار دهد.  براساس یافته های پژوهش پیشنهاد می شود مدیران مدارس رویکرد رهبری آموزشی را در مدیریت خود مورد توجه قرار دهند. مدیران بعنوان رهبران آموزشی می­توانند با کمک به معلمان در ارتقای توان رهبری جمعی خود، همیاری با یکدیگر و شکل دهی دورنمای مشترک؛ فرهنگ مدرسه مشارکتی و مثبت ایجاد کنند و با القا ارزشمندی اهداف شغلی و سازمانی و بیان تأثیر اجتماعی فعالیت معلمان در افزایش احساس معناداری مؤثر باشند.

واژگان کلیدی
رهبری آموزشی - اشتیاق شغلی - فرهنگ مدرسه – توانمندسازی - ویژگیهای شغلی

منابع و مآخذ مقاله

Accardi, J. (2013). The Exemplary Practices of Professional Development School Principals in the Area of Instructional Leadership. ProQuest LLC. 789 East Eisenhower Parkway, PO Box 1346, Ann Arbor, MI 48106.

Appelbaum, S. H., Hébert, D., & Leroux, S. (1999). Empowerment: Power, culture and leadership-A strategy or fad for the millennium? Journal of Workplace Learning, 11(7), 233-254.

Arifin, Freddy; Troena, Eka Afnan; Djumahir; and Rahayu, Mintarti (2014). The Influence of Organizational Culture, Leadership, And Personal Characteristics towards Work Engagement and Its Impacts on Teacher’s Performance. International Journal of Business and Management Invention, 3 (1), PP. 20-29.

Bedarkar, M., & Pandita, D. (2014). A study on the drivers of employee engagement impacting employee performance. Procedia-Social and Behavioral Sciences, 133, 106-115.

Çakar, N. D., & Ertürk, A. (2010). Comparing innovation capability of small and medium‐sized enterprises: examining the effects of organizational culture and empowerment. Journal of Small Business Management, 48(3), 325-359.

De Willermin, E., & Nguyen, H. (2015). Empowerment job design and satisfaction of the blue-collars’ motivational needs: A case study of Étoile du Rhône and Rastatt Mercedes-Benz factories.

Dee, Jay R.; Alan B. Henkin & Lee Duemer (2003). Structural antecedents and psychological correllates of teacher empowerment. Journal of Educational Administration, vol. 41 ISS 3 PP. 257-277.

Erez, Miriam (2010). Culture and Job Design. Journal of Organizational Behavior. 31, 389-400.

Faghiharam, B. & Khademi, M. (2017).The Relationship between Organizational Support and Innovative Organizational Climate and Employees Job Engagement of The Ministry of Science, Research and Technology. Journal of Management and Panning In Educational systems, 1(10), 133-146.

Gagné, M., Senecal, C. B., & Koestner, R. (1997). Proximal job characteristics, feelings of empowerment, and intrinsic motivation: a multidimensional model1. Journal of Applied Social Psychology, 27(14), 1222-1240.

Goosen, C. J. (2010). The impact of job and organizational characteristics on engagement at work in a petrochemical company (Doctoral dissertation, North-West University).

Gruenert, S. (2005). Correlations of collaborative school cultures with student achievement. Nassp Bulletin, 89(645), 43-55.

Hackman, J. R., & Oldham, G. R. (1975). Development of the job diagnostic survey. Journal of Applied psychology, 60(2), 159.

Hackman, J. R., & Oldham, G. R. (1976). Motivation through the design of work: Test of a theory. Organizational behavior and human performance, 16(2), 250-279.

Hallinger, P. (1992). The evolving role of American principals: From managerial to instructional to transformational leaders. Journal of Educational Administration, 30(3).

Hallinger, P., & Huber, S. (2012). School leadership that makes a difference: international perspectives, 359-367.

Hallinger, Philip & Wang, Wen-Chung (2015). Assessing Instructional Leadership with the Principal Instructional Management Rating Scale. Springer

Han, H. J., & Na, S. I. (2006). A Causal Model among Principal Leadership, Job Characteristics, Organizational Culture and Teacher Empowerment Associated with Organizational Effectiveness of Vocational High Schools. Journal of Agricultural Education and Human Resource Development, 115-140

Hasanpoor, A. (2011). The Survey on the Role of Transformational Leadership in Employee Empowerment. Management Research in Iran, 15(10), 159-180.

Honold, L. (1997). A review of the literature on employee empowerment. Empowerment in organizations, 5(4), 202-212.

Izadi Yazdanabadi, A. and Nooshevar, H. (2010). Teacher Job Characteristics and its Relationship with Empowerment. Jouranal of Human Resource Management Research, 3(2) 167-187.

Klerk, Sonja de and Stander, Marius W. (2014). Leadership Empowerment Behaviour, Work Engagement and Turnover Intention: The Role of Psychological Empowerment. Journal of Positive Management. 5(3). Pp 28-45.

Kline, R. B. (2011). Principles and practice of structural equation modeling. New York: Guilford publications.

Le Clear, E. A. (2005). Relationships among leadership styles, school culture, and student achievement (Doctoral dissertation, University of Florida).

Maxfield, C. & Flumerfelt, S. (2009).The empowering principal: Leadership behaviors needed by effective principals as identified by emerging leaders and principals. International Journal of Teacher Leadership, 2(2), 39-48.

Navid Adham, M. (2012). Managerial Requirments for Fundmental Change in Eucation. Quarterly Journal of Culture Strategy, 17-18.

Noami, A.; Tagipoor, A. and Neisi, A. (2011). Organizatioal Culture Relation with Job Motivation, Job Engagement and innovative behaviours mediated by Psychological empowerment. International Journal of Behavioural Sciences, 4(5), 325-334.

Pavlova, E. (2013). Predicting employee engagement and job satisfaction among cabin crew.

Peterson, K. D., & Deal, Terrence (2009). The shaping school culture fieldbook.

Piccolo, R. F., Greenbaum, R. L., & Eissa, G. (2012). Ethical leadership and core job characteristics: Designing jobs for employee well-being. In Work and Quality of Life (pp. 291-305). Springer Netherlands.

Piccolo, Ronald F. & Colquitt, Jason A. (2006). Transformational Leadership and Job Behaviors: The Mediating Role of Core Job Characteristics. Academy of Management Journal, Vol. 49, No. 2, 327–340.

Purvanova, R. K., Bono, J. E., & Dzieweczynski, J. (2006). Transformational leadership, job characteristics, and organizational citizenship performance. Human performance, 19(1), 1-22.

Quiñones, M., Van den Broeck, A., & De Witte, H. (2013). Do job resources affect workengagement via psychological empowerment? A mediation analysis. Revista de Psicología Del Trabajo y de las Organizaciones, 29(3), 127-134.

Rahimi, A. and Ghanati, N. (2015). Human Empowerment; Case studt: Ministry of Education and training. Journal cultural Management, 9 (27), 1-14.

Rinehart, J. S., Short, P. M., Short, R. J., & Eckley, M. (1998). Teacher empowerment and principal leadership: Understanding the influence process. Educational Administration Quarterly, 34(1_suppl), 630-649.

Saks, A. M. (2006). Antecedents and consequences of employee engagement. Journal of Managerial Psychology, 21, 600-61.

Schaufeli, W. B., & Bakker, A. B. (2003). Utrecht work engagement scale: Preliminary manual. Occupational Health Psychology Unit, Utrecht University, Utrecht.

Schein, Edgar H. (2004). Organizational culture and leadership. 3rd edition. The Jossey-Bass business & management series

Shaemi Barzaki, A.; Bahrami, S.; Hatampoor, F. & Radmehr, R. (2014). Staff Perception of Organizational Culture and their Job Satisfaction. Journal of Health Information Management, 10(7), 997-1006.

Shuck, Brad and Herd, Ann Mogan (2012). Employee Engagement and Leadership: Exploring the Convergence of Two Frameworks and Implications for Leadership Development in HRD. Human Resource Development Review.

Sims, Henry P.; Szilagyi, Jr., Andrew D. And Keller, Robert T. (2014).The Measurement of Job Characteristic. The Academy of Management Journal, Vol. 19, No. 2 (Jun., 1976), pp. 195-212.

Spreitzer, Gretchen M. (1995). Psychological Empowerment in the Workplace: Dimensions, Measurement, and Validation. The Academy of Management Journal, Vol. 38, No. 5, pp. 1442-1465.

Sundaray, B. K. (2011). Employee engagement: a driver of organizational effectiveness. European Journal of Business and Management, 3(8), 53-59.

Tavanaei Sharoodi, E. and Mahram, B. (2010). Study of the Amount of Teachers capabilities and its Relation withOrganizational Culture Dimentions at Elementary School. New Educational Approaches, 5(2), 23-40.

Valentine, J. (2006). A collaborative culture for school improvement: Significance, definition, and measurement. Research Summary. Middle Level Leadership Center. Columbia, MO: University of Missouri.

Xu, J., & Cooper Thomas, H. (2011). How can leaders achieve high employee engagement? Leadership & Organization Development Journal, 32(4), 399-416.

Ziaei, M.; Nargesian, A. & Aybaghi, S. (2009). The Role of Spiritual Leadership on Human Resource Empowerment in the University of Tehran. Journal of Public Administration, 1(1), 67-68.


ارجاعات
  • در حال حاضر ارجاعی نیست.