palette
ساخت و اعتباریابی پرسشنامه تفکر سیستمی فردی دانشجویان
ناهید شفیعی, ناصر بهروزی, منیجه شهنی ییلاق, محمود ابوالقاسمی

چکیده

 

هدف: درک پیچیدگی و برخورداری از تفکر سیستمی بر پویاسازی یادگیری و کسب توانمندی جهت درک لحظه‌ای، درک روابط و تعاملات بین پدیده‌ها، توانمندی سازگاری با تفکرات و اندیشه‌های گوناگون و حتی مخالف تأکید دارد. برخورداری از تفکر سیستمی یک فلسفه شخصی به افراد می‌دهد تا خود را با دنیای پیچیده‌ای که در آن زندگی می‌کنند سازگار کنند؛ و به افراد کمک می‌کند تا با تیزی فکر و اندیشه با مسائل روبرو شوند. کسب مهارت‌های تفکر سیستمی در دانشگاه‌ها می‌تواند پایه‌های رشد تفکر سیستمی و توانمندی درک پیچیدگی‌های جامعه کنونی را در افراد فراهم سازد.لذا شکل‌سازی فرهنگ دانشگاهی در جهت درک پیچیدگی و اجرای برنامه‌های درسی که به‌واسطه آن یادگیرندگان توان درک روابط حوزه‌های گوناگون علمی را به‌دست آورند و به توانمندی درک روابط پیچیده بین پدیده‌های گوناگون دست یابند، امری اجتناب‌ناپذیر در دانشگاه‌های امروزی است. در این راستا یکی از فعالیت‌های مهم سنجش تفکر سیستمی است که هدف پژوهش حاضر ساخت و اعتباریابی پرسشنامه تفکر سیستمی فردی (IST) دانشجویان بود.

روش:این پژوهش توصیفی و از نوع آزمون‌سازی است. جامعه آماری تمامی دانشجویان کارشناسی دانشگاه شهید چمران مشغول به تحصیل در نیمسال دوم تحصیلی 95-1394 بود. روش نمونه‌گیری تصادفی چندمرحله‌ای که 450 نفر از دانشجویان مشارکت داشتند. در فرایند طراحی پرسشنامه ابتدا با بررسی متون علمی و مصاحبه با خبرگان مولفه‌های اصلی تفکر سیستمی فردی گزینش شد و در گروه سه نفره از متخصصان 158 سوال طراحی گردید که طی مراحل متعدد بررسی و تحلیل، پرسشنامه اولیه با 54 سوال تدوین شد. در تحلیل داده‌ها از تحلیل عامل اکتشافی، تحلیل عامل تأییدی، روایی ملاکی همزمان و همسانی درونیاستفاده شد.

یافته‌ها: مقدار KMO، مقدار شاخص بارتلت، کفایت حجم نمونه و قابلیت آیتم‌ها را برای دسته‌بندی در عامل‌ها را نشان داد. با اجرای تحلیل عامل اکتشافی به روش تحلیل مؤلفه‌های اصلی و چرخش واریمکس، پنج عامل «شناسایی و درک روابط متقابل»، «ارزیابی و تصمیم‌سازی»، «آینده‌نگری»، «درک و شناسایی بازخورد» و «مدل‌سازی و استفاده از آن» در 30 سؤال استخراج شد. با اجرای تحلیل عامل تأییدی به روش حداکثر درست‌نمایی، سهم هر عامل در اندازه‌گیری متغیر مکنون مربوطه معنی‌دار بود. نیکویی برازش مدل اندازه‌گیری در 5 عامل ذکرشده با شاخص‌های GFI، AGFI،CFI، IFI، RMSEA مطلوب بود که بدین ترتیب روایی سازه پرسشنامه «تفکر سیستمی فردی» تأیید شد. ضریب آلفای کرونباخ در کل مقیاس 90/0 و در خرده مقیاس‌ها بین 67/0 تا 76/0 بود که حاکی از همسانی درونی پرسشنامه بود. فرض مشابه‌بودن میانگین‌های جامعه در متغیر وابسته برای دانشجویان دختر و پسر تأیید شد.

بحث و نتیجه گیری: یافته‌ها نشان داد پرسشنامه تفکر سیستمی فردی از لحاظ روان‌سنجی برای سنجش ابعاد چندگانه تفکر سیستمی دانشجویان در موقعیت‌های دانشگاهی مناسب و قابل اطمینان است؛ و می‌تواند به‌عنوان ابزاری برای سنجش و شناخت وضعیت دانشجویان از حیث برخورداری از تفکر سیستمی فردی مورد استفاده قرار گیرد. همسو با پژوهش‌های متعدد انجام‌شده در حوزه تفکر سیستمی، پنج بُعد شناسایی شده در این پژوهش از ابعاد اصلی و مهم تفکر سیستمی فردی است. تفکر سیستمی فردی  دانشجویان به توانایی درک روابط غیرخطی و متقابل عوامل متعدد محیطی- اجتماعی، ارزیابی و تصمیم‌سازی‌های بهنگام و داشتن رفتارهای پویا در دانشجویان اشاره دارد. لذا با لحاظ به نتایج این پژوهش و پژوهش‌های دیگر و روند روبه رشد توجه به تفکر سیستمی فردی در نظام‌های آموزشی و ضرورت آن در جامعه کنونی، برنامه‌ریزان آموزشی و درسی نظام‌های آموزش دانشگاهی باید آموزش تفکر سیستمی به دانشجویان را در اولویت برنامه‌های خود قرار دهند. لذا توصیه می‌شود روش‌های آموزش و تقویت مهارت‌های تفکر سیستمی به مدرسان آموزش داده شود و فرصت‌های اجرای برنامه‌های درسی توسعه‌دهنده تفکر سیستمی فردی برای مدرسان فراهم گردد؛ مدرسان نیز برنامه‌های آموزشی کلاسی را در راستای توسعه توانمندی تفکر سیستمی فردی دانشجویان طراحی و اجرا کنند و دانشجویان را به این توانمندی مجهز سازند.

واژگان کلیدی
تفکر سیستمی فردی، تحلیل عاملی، اعتبار، پایایی و دانشجویان

منابع و مآخذ مقاله

Ackoff, R. L. (2004). Transforming the system movement curiouscal. Philadelphia. Ackoff Center Weblog. https://ackoffcenter.blogs.com

Arefi, M., Hejazi, B., Gaheri, R. (2008). The effects of international academic relationships on curriculum in higher education. Quarterly Journal of Management and Planning in Educational Systems, 1(1), 8-20. (Persian)

Arnold, R. D. & Wade, J. P. (2015). A Definition of Systems Thinking: A Systems Approach. Conference on Systems Engineering Research. Procedia Computer Science, 44, 669 – 678.

Assaraf, O. B., & Orion, N. (2009). A design based research of an earth systems based environmental curriculum. Eurasia Journal of Mathematics, Science & Technology Education, 5 (1), 47-62.

Assaraf, O. B., & Orion, N. (2005). Development of system thinking skills in the context of earth system education. Journal of Research in Science Teaching, 42 (5), 518-560.

Assaraf, O. B., & Orion, N. (2010). System Thinking Skills at the Elementary School Level. Journal of Reserch in Science Teaching, 47 (5), 540–563.

Atrifard, M., Mokhberiannejad, R., Zarei, A., & Hoseini, M. (2015). Factor structure of the Persian form of "Social Phobia Inventory in an Iranian nonclinical sample. Journal of Research in Psychological Health, 9(2), 40-53. (Persian)

Biggs, J., Kember, D., & Leung, D. Y. P. (2001). The Revised Two Factor Study Process Questionnaire: R-SPQ-2F. British Journal of Educational Psychology, 71, 133-149.

Cavaleri, S.; Raphael, M., & Filletti, V. (2002). Evaluating the performance efficacy of systems thinking tools. The 20th International Conference of the System Dynamics Society. Palermo, Italy.

Conti, p. (2006). Quality thinking and system thinking. TQM Magazine, 18 (3), 297-311.

Davidz, H. (2006). Enabling Systems Thinking to Accelerate the Development of Senior Systems Engineers. Doctoral Dissertation: Massachusetts Institute of Technology.

Dhawan, R., O’Connor, M., & Borman, M. (2006). Mental models and dynamic decision making: an experimental approach for testing system methodologies. The 24th International Conference of the System Dynamics Society, Nijmegen, the Netherlands.

Duangploy, O., & Shelton, M. L. (2000). Using a systems approach to develop lifelong learning skills in accounting for business combinations. Journal of Education for Business, 76 (2), 81-86.

Evagorou, M., Korfiatis, K., Nicolaou, C., & Constantinou, C. (2009). An investigation of the potential of interactive simulations for developing system thinking skills in elementary school: A case study with fifth‐graders and sixth‐graders. International Journal of Science Education, 31 (5), 655-674.

Forrester, J. W. (1994). Learning through System Dynamics as Preparation for the 21st Century. Systems Thinking and Dynamic Modeling Conference for K-12 Education. June 27-29, at Concord Academy.

Frank M. (2010). Assessing the interest for systems engineering positions and other engineering positions' required capacity for engineering systems thinking (CEST). Journal of Systems Engineering, 13, 161-174.

Ginsberg, A., & Morecroft, J. (1995). Systems thinking and the case method. The 13th International Conference of the System Dynamics Society, Tokyo, Japan.

Habron, G., Goralnik, L., & Thorp, L. G. (2012). Embracing the learning paradigm to foster systems thinking. International Journal of Sustainability in Higher Education, 13 (4), 378-393.

Hase, S., & Kenyon, C. (2003). Heutagogy and developing capable people and capable workplaces: strategies for dealing with complexity. Proceedings of The Changing Face of Work and Learning conference, Alberta, Canada.

Hmelo, C. E., Holton, D., & Kolodner, J. (2000). Designing to learn about complex systems. Journal of the Learning Sciences, 9 (3), 247-298.

Hooman, H. A. (2011). Multivariate data analysis in scientific research. Tehran: Payefarhang. (Persian)

Hopper, M. A. (2007). Proposing measures for assessing systems thinking interventions. UNLV Theses/Dissertations/ Professional Papers/Capstones, Paper 282.

Jacobson, M. J. (2001). Problem-solving, cognition, and complex systems: Differences between experts and novices. Complexity, 6 (3), 41-49.

Kainz, D., & Ossimitz, G. (2002). Can students learn stock-flow-thinking? An empirical investigation. The 20th International Conference of the System Dynamics Society, Palermo, Italy.

Kali, Y., Orion, N., & Eylon, B. (2003). Effect of knowledge integration activities on Student’s perception of the Earth’s crust as a cyclic system. Journal of Research in Science Teaching, 40(6), 545-565.

Keselman, A. (2003). Supporting inquiry learning by promoting normative understanding of multivariable causality. Journal of Research in Science Teaching, 40 (9), 898-921.

Kopainsky, B., Alessi, S. M., & Davidsen, P. I. (2011). Measuring Knowledge Acquisition in Dynamic Decision Making Tasks. In The 29th International Conference of the System Dynamics Society, 1–31. Washington, DC.

Levy, S. T., & Wilensky, U. (2008). Inventing a midlevel to make ends meet: Reasoning through the levels of complexity. Cognition and Instruction, 26, 1-47.

Lyons, C. (2014). Relationships between Conceptual Knowledge and Reasoning about Systems: Implications for Fostering Systems Thinking in Secondary Science. Under the Executive Committee of the Graduate School of Arts and Sciences.

Pala, O. & Vennix, J. A. M. (2005). Effect of system dynamics education on systems thinking inventory task performance. System Dynamics Review, 21 (2), 147-172.

Pandey, A., & Anuj, K. (2016). System Thinking Approach to Deal with Sustainability Challenges. Proceedings of International Conference on Science, Technology, Humanities and Business Management, 29-30 July 2016, Bangkok.

Penner, D. E. (2000). Explaining systems: Investigating middle school students’ understanding of emergent phenomena. Journal of Research in Science Teaching, 37 (8), 784-806.

Plate, R. (2010). Assessing individuals’ understanding of nonlinear causal structures in complex systems. System Dynamics Review, 26 (1), 19–33.

Plate, R., & Monroe, M. (2014). A Structure for Assessing Systems Thinking. Working in K-12 education to develop Systems Citizens, Creative Learning Exchange. www.clexchange.org.

Raia, F. (2005). Students' understanding of complex dynamic systems. Journal of Geoscience Education, 5 (53), 297-309.

Raia, F. (2008). Causality in Complex Dynamic Systems: A Challenge in Earth Systems Science Education . Journal of Geoscience Education, 56, 81-94.

Rezaiee, H. (2016). The relationship between individual systems thinking and learning approaches undergraduate students of Islamic Azad University of Shahr Rey. Islamic Azad University. (Persian)

Richmond, B. (1994). Systems Dynamics/Systems Thinking: Let’s Just Get On with It. In International Systems Dynamics Conference. system Dynamic Review, 10 (2-3), 135–157.

Sederberg, D., Bryan, L. A., & Avenue, N. (2010). Magnetism as a size dependent property: A cognitive sequence for learning about magnetism as an introduction to nanoscale science for middle and high school students, International Society of the Learning Sciences, 1, 984-991.

Senge, P. M. (1990). The fifth discipline: The art and practice of the learning organization. Translated by Hafez Kamal Hedayat & Mohmmad Roshan (2010). Tehran, Industrial Management Institute. (Persian)

Shepardson, D. P., Wee, B., Priddy, M., & Harbor, J. (2007). Students’ mental models of the environment. Journal of Research in Science Teaching, 44 (2), 327-348.

Shokri, O., Kadivar, P., Farzad, V., & Sangari, A. A. (2007). Role of Personality Traits and Learning Approaches on Academic Achievement of University Students. Psychological Research, Vol. 9, No. 3 & 4, 65-80. (Persian)

Stave, K., Hopper, M. (2007). What constitutes systems thinking? A proposed taxonomy. Proceedings of the 26th International Conference of the System Dynamics Society

Sterman, J. D. (2003). System Dynamics: Systems Thinking and Modeling for a Complex World. In ESD International Symposium.

Sultani Thirani, F. (1999). Application of causal analysis in social and behavioral sciences. Tehran: Government Education Management Center. (Persian)

Sweeney, L. B. & Sterman, J. D. (2000). Bathtub dynamics: initial results of a systems thinking inventory. System Dynamics Review, 16 (4), 249-286.

Zaraza, R. J., & Guthrie, S. (2003). Using systems dynamics as a core tool for content teaching: a mature use of system dynamics in the pre-college environment. The 21st International System Dynamics Society Conference, New York City, New York.

.


ارجاعات
  • در حال حاضر ارجاعی نیست.